Hlutfall erlendra ríkisborgara meðal grunaðra um afbrot var 41% árið 2025 samkvæmt nýrri skýrslu greiningardeildar ríkislögreglustjóra um innra öryggi. Þar kemur fram að hlutfallið hafi aukist á undanförnum árum og sé hærra í tilteknum brotaflokkum.
Hærra hlutfall í stórfelldum fíkniefnamálum
Í stórum fíkniefnamálum var hlutfall grunaðra með erlent ríkisfang 52% árið 2024. Fram kemur að hluti brota erlendra ríkisborgara tengist stöðu þeirra, svo sem ólöglegri dvöl eða fölsun ferðaskilríkja, en jafnframt að ítrekunartíðni sé almennt lægri meðal erlendra ríkisborgara en þeirra sem hafa íslenskt ríkisfang. Meðalaldur grunaðra með erlent ríkisfang er jafnframt hærri en meðal íslenskra ríkisborgara.
Veruleg fjölgun tilkynninga um mansal
Tilkynningum um hugsanlegt mansal hefur fjölgað verulega síðustu ár, sérstaklega á milli áranna 2023 og 2024. Skýrslan rekur að fjölgunin endurspegli aukna vitund og áherslu á málaflokkinn en jafnframt sé um viðvarandi og flókinn vanda að ræða.
Þolendur mansals á Íslandi eru nær allir erlendir ríkisborgarar. Á tímabilinu 2019 til 2024 voru tólf börn, átján ára og yngri, skráð sem mögulegir þolendur mansals af fimm mismunandi þjóðernum. Í öllum tilvikum voru málin tilkynnt til barnaverndar.
Brotalamir í kerfum og forvarnargildi miðlægrar móttöku
Í skýrslunni kemur fram að vísbendingar séu um skipulagða misnotkun opinberra kerfa af hálfu brotahópa og að brotalamir finnist bæði innan einstakra stofnana og í samstarfi þeirra. Dæmi séu um að einstaklingar komi til landsins undir því yfirskini að leita alþjóðlegrar verndar en séu tengdir skipulagðri brotastarfsemi.
Þá er bent á að miðlæg og skipulögð móttaka umsækjenda um alþjóðlega vernd geti haft forvarnargildi gagnvart mansali og smygli á fólki með því að torvelda brotahópum að hafa áhrif á einstaklinga á fyrstu stigum dvalar þeirra í landinu.
Samkvæmt skýrslunni er mikilvægt að samræma markmið um þolendavernd, skilvirka málsmeðferð og baráttu gegn skipulagðri brotastarfsemi í þágu innra öryggis ríkisins.
Skýrsluna má lesa hér að neðan.