Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson hagfræðing í Síðdegisútvarpinu um Bakkakotsmálið, persónulega reynslu hans af dvöl í sveit og stöðu barnaverndarkerfisins á Íslandi. Í umræðunni kom fram að Guðmundur teldi ofbeldismál tengd vistheimilum afar alvarleg en lagði jafnframt áherslu á að eigin reynsla hans af sveitadvöl hefði verið mótandi og jákvæð og orðið grunnur að lífi hans. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Bakkakotsmálið eitt hið óhugnanlegasta hingað til
Í viðtalinu var fjallað um Bakkakotsmálið þar sem fjöldi drengja hafði greint frá ofbeldi og illri meðferð á vistheimili. Guðmundur lýsti málinu sem einu því óhugnanlegasta sem hann hefði kynnst í opinberri umræðu og taldi brýnt að rannsóknir yrðu ítarlegar og án tafar. Hann lagði áherslu á að slík mál mættu ekki falla í skuggann af pólitískum hagsmunum eða skammtímahugsun heldur þyrfti að tryggja að ábyrgð væri skýr og að kerfið stæði undir eftirliti.
Sveitadvöl var Guðmundi lífsbjörg
Guðmundur sagði frá eigin æsku þar sem hann var sendur í sveit frá 6 ára aldri og dvaldi þar til 17 ára aldurs yfir sumartímann. Hann nefndi sérstaklega dvöl sína í Borgarfirði, Skagafirðir og í Mývatnssveit á bænum Kálfaströnd þar sem hann lýsti góðu atlæti og vinnusemi sem hefði kennt honum aga og sjálfstæði. Hann minntist einnig á tvíbýli á Kálfaströnd þar sem Valdimar Halldórsson hefði búið og rifjaði upp söguleg tengsl hans við Davíð Stefánsson frá Fagraskógi og Ríkharð Jónsson. Lengst af var Guðmundur þó í Deildartungu í Reykholtsdal þar sem hann sagðist hafa mótast sem einstaklingur. Þar hefði hann fengið stuðning húsbónda síns Andrésar sem hvatti hann til náms og menntunar og sú dvöl orðið grundvöllur framtíðar hans.
Munurinn á sveitabæ og vistheimili
Í umræðunni var dreginn skýr greinarmunur á dvöl barna á hefðbundnum sveitabæjum annars vegar og vistheimilum hins vegar. Guðmundur taldi að reynsla barna af sveitadvöl hefði í mörgum tilvikum verið jákvæð og kennslurík þar sem börn lærðu vinnubrögð og ábyrgð í nánu samfélagi. Hann sagði þó að slíkt mætti ekki skyggja á þá staðreynd að vistheimili hefðu í sumum tilvikum brugðist börnum alvarlega og að mikilvægt væri að ræða þau mál af fullri einlægni.
Gagnrýnir barnaverndarkerfið harðlega
Guðmundur beindi einnig gagnrýni að barnaverndarkerfinu á Íslandi og taldi að þar ríkti kunningsskapur og skortur á faglegu eftirliti. Hann lýsti því að þöggun og tregða til að taka á málum gætu grafið undan trausti almennings og að skipan nefnda í tengslum við sveitarstjórnir hefði stundum byggst frekar á tengslum en sérþekkingu. Að hans mati væri nauðsynlegt að styrkja faglegt sjálfstæði kerfisins og tryggja að mál barna væru rannsökuð af fullri festu og gagnsæi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.