Pétur Gunnlaugsson ræddi við Hilmar Þór Hilmarsson prófessor, við Háskólann á Akureyri í Síðdegisútvarpinu um breytta nálgun Bandaríkjanna gagnvart NATO og samstarfi við Evrópuríki. Í þættinum kom fram að bandarísk stjórnvöld, undir forystu Donald Trump forseta, leggi aukna áherslu á að bandalög skili beinum ávinningi, í stað þess að treysta ,fyrst og fremst, á stuðning Bandaríkjanna. Gagnkvæmar varnarskuldbindingar séu mikilvægar. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
NATO metið sem viðskipta- og hagsmunatæki
Hilmar benti á að Donald Trump nálgist NATO með svokallaðri viðskiptahugsun þar sem öryggistryggingar Bandaríkjanna séu ekki sjálfgefnar, heldur hluti af gagnkvæmum skiptum. Bandaríkin tryggi öryggi bandalagsríkja en ætlist á móti til stuðnings í málum sem skipta þau máli, þar á meðal utan hefðbundins varnarsvæðis NATO. Hann benti á að þessi nálgun marki skýr breyting frá þeirri stefnu, sem ríkt hefur frá lokum síðari heimsstyrjaldar þar sem NATO hefur verið skilgreint sem varnarsamstarf fremur en hagsmunatengt samstarf.
Stækkun NATO breytir forsendum samstarfsins
Í umræðunni kom fram að stækkun NATO úr 12 ríkjum í yfir 30 hafi aukið álag á Bandaríkin sem burðarás bandalagsins. Hilmar sagði að bandarísk stjórnvöld sjái sífellt minni ávinning af því að bera meginþunga varnarskuldbindinga gagnvart fjölda ríkja sem hafa takmarkaðan hernaðarmátt. Hann taldi að þetta hafi leitt til þess að Bandaríkin leiti leiða til að endurskilgreina hlutverk NATO þannig að það þjóni betur eigin hagsmunum.
Ósamræmi milli Bandaríkjanna og Evrópu
Hilmar sagði að Evrópuríki líti NATO ,fyrst og fremst, sem varnarsamstarf sem byggist á sameiginlegu öryggi. Sú sýn stangist á við nálgun Donald Trump þar sem bandalagið er einnig tæki til að ná fram pólitískum og efnahagslegum markmiðum. Þessi mismunandi nálgun hafi aukið togstreitu milli Bandaríkjanna og Evrópu og vakið spurningar um framtíðarskipan öryggismála á Vesturlöndum.
Áhrif á traust og framtíð bandalagsins
Hilmar sagði að ef bandalög séu metin út frá skammtímahagsmunum fremur en langtímaöryggi geti það grafið undan trausti milli ríkja. Hann taldi að þróunin geti haft áhrif á vilja ríkja til samstarfs og veikja samstöðu innan NATO til lengri tíma.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.