Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðna Ágústsson, fyrrverandi landbúnaðarráðherra, í Síðdegisútvarpinu um varnarsamstarf Íslands, samskipti við Bandaríkin og umræðu um hvort leita ætti aukins öryggis og varna innan Evrópu. Hann sagði það blekkingu að halda því fram að Ísland þyrfti að leita skjóls hjá Evrópu vegna stjórnmálaþróunar í Bandaríkjunum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Atlantshafsbandalagið og tvíhliða samningar
Guðni lagði áherslu á að varnarsamstarf Íslands hefði um áratugaskeið byggst á aðild að Atlantshafsbandalaginu og tvíhliða varnarsamningi við Bandaríkin. Guðni benti á að þessi stoð hefði reynst stöðug og að Ísland hefði notið verndar án þess að halda úti eigin her. Arnþrúður benti á að umræðan hefði á síðustu misserum snúist í auknum mæli um stöðu Bandaríkjanna í alþjóðamálum og hvort Evrópuríki þyrftu að axla stærri hlut í sameiginlegu öryggi. Guðni taldi að það breytti ekki grundvallarhagsmunum Íslands né þeirri staðreynd, að hernaðarlegt skjól landsins hefði fyrst og fremst verið tryggt í gegnum NATO og varnarsamninginn við Bandaríkin.
Trump, Evrópa og pólitísk orðræða
Í umræðunni kom fram að Guðni teldi villandi að halda því fram að Ísland þyrfti að færa sig nær varnarkerfum Evrópu vegna stefnu eða orðræðu Donalds Trump forseta Bandaríkjanna. Guðni sagði slíka nálgun byggja á ótta fremur en raunverulegri greiningu á stöðu varnarmála. Það væri verið að nýta andstöðu við Trump forseta og færa umræðuna í átt að Evrópusambandinu og fólk yrði að átta sig á því. Guðni sagði að Trump hefði farið framúr sér í orðræðunni gagnvart Grænlandi en Arnþrúður vildi meina að stjórnmálamönnum væri brugðið við að Trump talaði hreint út en slíkt tíðkaðist almennt ekki hjá stjórnmálamönnum, hvorki hér á landi eða í Evrópu.
Ræða John F. Kennedy og sögulegt samhengi
Guðni vitnaði í og las upp lokaorð ræðu John F. Kennedy sem hann hafði ætlað að flytja í Texas árið 1963 og lagði áherslu á þá sýn að Bandaríkin hefðu litið á sig sem vörð friðar og stöðugleika í heiminum. Guðni sagði að þessi orð endurspegluðu þá hugsjón sem hefði mótað varnarsamstarf Vesturlanda á tímum kalda stríðsins og að Ísland hefði verið hluti af þeirri stefnu.
Brotthvarf hersins og tenging við Bobby Fischer
Í samtalinu var einnig rifjað upp brotthvarf varnarliðsins frá Keflavíkurflugvelli árið 2006. Guðni minnti á að ákvörðunin hefði markað þáttaskil í íslenskum varnarmálum og breytt sýn almennings á öryggismál landsins. Fram kom að málið væri einnig menningarlegt og sögulegt því nafn Bobby Fischer, heimsmeistara í skák sem settist að á Íslandi, hefði oft komið upp í umræðu um samskipti Íslands og Bandaríkjanna á þeim tíma, þar sem nærvera hans varð táknræn fyrir sérstök tengsl þjóðanna utan hefðbundinna stjórnmála. Bandaríkin hafi síst verið hrifin af þvi að að Fisher hefði fengið skjól hér á landi. Almennt hefði verið talið að herinn hefði verið kallaður heim til þess að refsa Davíð Oddssyni fyrir að samþykkja að taka á móti Fisher sem hafði verið vistaður í fangelsi í Japan áður en Íslendingar tóku á móti honum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.