Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu við Nönnu Gunnlaugsdóttur þingmann Miðflokksins í Síðdegisútvarpinu í dag um stöðuna á Bókun 35 og áhrif málsins á stjórnsýslu, dómstóla og samskipti Íslands við Evrópusambandið. Útvarp Saga hefur fengið staðfest að Bókun 35 hafi verið afgreidd úr utantírkismálanefnd með tæpum meirihluta nú fyrir stundu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Óheppileg tímasetning í ljósi nýrra brota á EES-samningnum
Fram kom í þættinum að meiri hluti utanríkismálanefndar hyggist taka málið út úr nefndí dag, föstudag 28.nóvember, þrátt fyrir að Evrópusambandið hafi nýverið brotið EES-samninginn með verndartollum. Í umfjölluninni kom fram að sérlega varasamt væri að gera það á sama tíma og íslensk stjórnvöld eigi eftir að bregðast við samningsbroti ESB og milli óvissu innan ESB ríkja. Fram kom að verði málið tekið úr nefnd minnki meðal annars svigrúm til að vinna með ný gögn eða upplýsingar sem búist er við frá Brussel á næstu mánuðum.
Lagaleg áhrif og fordæmalaus afturvirkni laga í rúm 30 ár
Bent var á að Bókun 35 myndi breyta stöðu íslenskra laga gagnvart EES-regluverkinu, þar sem bein beiting gerða og laga yrði að lögum hér á Íslandi og fengi aukið vægi fram yfir íslensk lög. Fjölmargir telja að þessi ákvörðun utanríkismálanefndar brjóti gegn stjórnarskrá landsins og einkum það sem varðar fullveldi landsins en stjórnarskráin verndar íslensku þjóðina fyrir valdaafsali til erlends ríkis. Bókun 35 hefði áhrif bæði á stjórnsýslu og dómstóla og væri því stórmál í réttarfarslegu tilliti. Þá kom fram að Bókun 35 gerir ráð fyrir afturvirkni laga allt frá upphafi EES samningsins fyrir rúmum 30 árum. Slík afturvirkni sé fordæmalaus og gæti haft áhrif á eldri stjórnsýslu- og dómsmál sem þegar eru fullafgreidd.
Stóra myndin á fjölmiðlamarkaði – RÚV getur ekki verið á auglýsingamarkaði
Í þættinum kom einnig fram að samkeppnisreglur ESB yrðu að íslenskum lögum og kæmi til með að hafa víðtæk áhrif og kalla á skaðabótamál í stórum stíl. Lögin hefðu áhrif á fjölmiðlamarkaðinn. Bent var á að ríkisrekinn fjölmiðill eins og RÚV yrði þá bundinn sömu skilyrðum og einkarekin fyrirtæki í öllum rekstrarþáttum sem lúta almennri samkeppni. Það yrði óleyfilegt að Rískisútvarpið verði á auglýsingamarkaði áfram á meðan RÚV fær ríkisstuðning í gegnum nefskatt.
Óvissa um varnarsamstarf við Evrópusambandið
Samhliða þessu var minnt á viljayfirlýsingu um mögulegt varnarsamstarf við Evrópusambandið sem unnið hefur verið að innan utanríkismálanefndar í trúnaði. Óvíst er hvort frestun hafi orðið eða hvort málið hafi tekið breytingum án þess að það hafi verið upplýst opinberlega.
Þessi óljósa staða, ásamt deilum um Bókun 35, veki upp spurningar um skýrleika og heildarstefnu stjórnvalda í samskiptum við Evrópusambandið.
Nýlegt dæmi um mismunun innan Evrópu – Íbúar EFTA ríkja borga meira
Þá var vikið að nýju dæmi frá Frakklandi þar sem íbúar EFTA ríkja innan EES greiði hærra gjald fyrir aðgang að Louvre-safninu en borgarar ESB-ríkja. Í þættinum var bent á að það sýni vel að mismunun geti átt sér stað í framkvæmd, jafnvel innan sameiginlegs markaðar sem byggir á jafnræði aðildarríkja og bannað að nota mismunandi reglur innan ESB samstarfsins.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.