Alþingi hefur samþykkt ný lög sem heimila rekstur sérstakrar brottfararstöðvar fyrir útlendinga sem hafa fengið ákvörðun um að yfirgefa landið eða eiga yfir höfði sér slíka ákvörðun. Markmið laganna er meðal annars að skapa sérstakt úrræði fyrir þessa einstaklinga í stað þess að þeir séu vistaðir í fangelsum. Lögin voru samþykkt með 42 atkvæðum. Enginn þingmaður greiddi atkvæði gegn frumvarpinu, en 10 þingmenn sátu hjá eða voru ekki viðstaddir atkvæðagreiðsluna.
Lögreglan á Suðurnesjum annast reksturinn
Samkvæmt lögunum verður það í höndum lögreglustjórans á Suðurnesjum að reka brottfararstöðina, ráða starfsfólk og ákveða vistun einstaklinga. Kveðið er á um skráningu upplýsinga, heilsufarsskoðanir, aðgang að lögmönnum og heilbrigðisþjónustu, auk reglna um aðbúnað og daglegt líf í stöðinni.
Jafnframt eru í lögunum ákvæði um leitir, öryggisráðstafanir, valdbeitingu, agaviðurlög og kæruheimildir.
Sérákvæði um börn
Sérstakar reglur gilda um börn samkvæmt lögunum. Vistun barns með fjölskyldu sinni verður aðeins heimil þegar brýna nauðsyn ber til, sem síðasta úrræði og í mjög skamman tíma.
Fylgdarlaus börn verða ekki vistuð í brottfararstöð og óheimilt verður að beita börn agaviðurlögum eða sérstökum valdbeitingartækjum.
Hluti af Schengen-skuldbindingum Íslands
Samkvæmt upplýsingum frá Alþingi er frumvarpinu ætlað að uppfylla skuldbindingar Íslands innan Schengen-samstarfsins. Með lögunum eru meðal annars innleidd ákvæði um endursendingu ríkisborgara þriðju ríkja sem dvelja ólöglega í aðildarríkjum og reglur um skimun einstaklinga á ytri landamærum Schengen-svæðisins.
Markmiðið er einnig að samræma framkvæmd útlendingamála og tryggja sérstakt úrræði fyrir þá sem bíða brottfarar úr landi.
Rekstrarkostnaður áætlaður 500 milljónir króna
Í fjárlögum ársins 2026 er gert ráð fyrir 500 milljóna króna árlegu framlagi til reksturs brottfararstöðvarinnar. Auk þess mun falla til einskiptiskostnaður vegna breytinga á húsnæði sem nýtt verður undir starfsemina. Með samþykkt laganna er lagður grunnur að nýju úrræði í íslensku útlendingakerfi sem ætlað er að taka við einstaklingum sem bíða brottfarar úr landi samkvæmt ákvörðun stjórnvalda.