Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Harald Ólafsson, prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands og formann Heimssýnar í Síðdegisútvarpinu um fjármál, húsnæðismarkað og stöðu ungs fólks í ljósi hárra vaxta og húsnæðisstefnu stjórnvalda. Fram kom að háir vextir, strangar útlánareglur og hátt lóðaverð sveitarfélaga hefðu gert ungu fólki sífellt erfiðara að komast inn á fasteignamarkað. Einnig kom fram að þessi þróun hefði skapað ástand þar sem stór hluti ungs fólks væri ýtt út af eignamarkaði og yfir á leigumarkað. Þessi staða gæti ýtt undir trú fólks á að betra væri að ganga til liðs við Evrópusambandið sem væri í raun mikill misskilningur. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Eignarleysisstefna sem kemur erlendis frá
Í þættinum var bent á að þessi þróun væri ekki eingöngu afleiðing markaðsaðstæðna heldur væri farin að líkjast ákveðinni stefnu sem kæmi erlendis frá. Vísað var til sambærilegrar stöðu í Noregi þar sem nýleg könnun sýndi að 80% ungs fólks hefði fengið synjun á húsnæðislánum sem var talið sýna að verið væri að hygla leigumarkaði á kostnað hefðbundinnar húsnæðiseignar.
Háir vextir og vaxtamunur milli landa – Evra leysir ekki vanda Íslendinga
Fram kom að raunvextir á Íslandi hefðu lengi verið hærri en í flestum Evrópulöndum og að það bitnaði sérstaklega á heimilum með íbúðalán. Lífeyrissjóðir væru taldir meðal helstu hagsmunaaðila sem hagnast á háum vöxtum. Þá var bent á að upptaka evru eða aðild að Evrópusambandinu myndi ekki sjálfkrafa tryggja lægra vaxtastig þar sem mikill munur er á vöxtum milli ríkja innan ESB.
Gagnrýni á stefnu sveitarfélaga og stjórnvalda
Í þættinum var einnig bent á að sveitarfélög hefðu með háu lóðaverði og gjöldum ýtt undir hækkandi húsnæðisverð og þannig þrengt enn frekar að fyrstu kaupendum. Fram kom að nauðsynlegt væri að einfalda reglur og lækka byggingarkostnað til að koma jafnvægi á markaðinn og bæta stöðu almennings.
Erfið staða í húsnæðismálum gæti verið notuð í árróðursskyni vegna ESB umræðu
Bent var á í þættinum að hefðbundin stefna Íslendinga um að byggja upp eigið húsnæði hefði skapað félagslega festu og hvatt fólk til að huga að eign sinni til lengri tíma. Núverandi þróun, þar sem stór hluti ungs fólks væri útilokaður frá fasteignamarkaði var sögð grafa undan þessum grunni og gæti orðið samfélaginu til tjóns til lengri tíma Hættan væri sú að þessi staða yrði notuð í áróðursskyni og fólk teldi að innganga í Evrópusambandið gæti leyst þessa erfiðu stöðu en málið væri ekki svo einfalt.
Hlusta má á ítarlega umfjöllun í spilaranum hér að neðan.