Aðildarríki Evrópusambandsins hafa náð samkomulagi um 90 milljarða evra lán til Úkraínu fyrir árin 2026 og 2027 sem fjármagnað verður með sameiginlegri skuldsetningu sambandsins. Markmiðið er að tryggja stöðugt fjármagn til ríkisreksturs og varnarmála landsins og koma í veg fyrir skyndilegt brotthvarf erlends stuðnings. Ísland á meðal þeirra ríkja sem gætu þurft að greiða fyrir vopnakaup Úkraínu. Þetta kemur fram í frétt Euronews sem lesa má með því að smella hér.
Sameiginleg skuldsetning og ábyrgð fjárlaga ESB
Samkomulag náðist á vettvangi sendiherra aðildarríkjanna eftir að Kýpur, sem gegnir formennsku í ráðherraráðinu, lagði fram nýja útgáfu lagatexta. Lánið verður fjármagnað með útgáfu sameiginlegra skuldabréfa og fjárlög Evrópusambandsins verða notuð sem trygging gagnvart fjárfestum.
Af heildarupphæðinni er gert ráð fyrir að 30 milljarðar evra fari í að styðja við ríkisfjármál Úkraínu en 60 milljarðar í kaup á vopnum og skotfærum. Hlutföllin geta breyst ef stríðinu lýkur fyrr en gert er ráð fyrir.
Undanþágur og kostnaðarskipting
Ungverjaland, Slóvakía og Tékkland verða alfarið undanþegin fjárhagslegum skuldbindingum vegna lánsins, þar á meðal árlegum vaxtagreiðslum. Framkvæmdastjórn ESB áætlar að hin 24 ríkin þurfi að greiða samtals á bilinu 2–3 milljarða evra árlega til að standa undir kostnaði sem fylgir láninu.
Forgangur evrópskra vopnakaupa – Ísland á meðal þeirra sem greiða fyrir vopnin
Deilur stóðu lengst um hvernig vopna- og skotfærakaup yrðu útfærð. Niðurstaðan felur í sér svokallaða „fossreglu“ þar sem fyrst verður leitað til framleiðenda í Úkraínu, aðildarríkjum ESB og nokkrum Evrópulöndum utan sambandsins, þar á meðal Íslandi, Noregi og Sviss. Ef búnaður fæst ekki þar verður heimilt að leita á aðra markaði, svo sem í Bandaríkjunum.
Ríki sem eiga öryggis- og varnarsamstarf við ESB, til dæmis Bretland, Japan, Suður-Kórea og Kanada, geta einnig fengið forgang í sölu búnaðar gegn sanngjörnu framlagi til lánskostnaðar.
Skilyrði og endurgreiðsla
Útborgun lánsins verður stigskipt og háð ströngum skilyrðum. Afturför í aðgerðum gegn spillingu í Úkraínu getur leitt til stöðvunar greiðslna. Endurgreiðsla verður aðeins krafist ef Rússland stöðvar hernaðaraðgerðir og samþykkir að bæta Úkraínu tjón, sem þykir ólíklegt að svo stöddu. Því er búist við að skuldirnar verði framlengdar um óákveðinn tíma.