Pétur Gunnlaugsson ræddi við Sigmund Davíð Gunnlaugsson fyrrverandi forsætisráðherra og formann Miðflokksins í Síðdegisútvarpinu um orkumál, gervigreind, tæknibreytingar og framtíð íslensks hagkerfis. Hann lagði áherslu á að full yfirráð Íslands yfir orkuauðlindum séu grundvallarskilyrði fyrir efnahagslegu sjálfstæði, verðmætasköpun og getu landsins til að nýta tæknibyltingu og gervigreind í eigin þágu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Orka undirstaða efnahagslegrar velsældar og sjálfstæðis
Sigmundur benti á að orka væri einn mikilvægasti grunnþáttur efnahagslegs styrks ríkja og að skýr tengsl séu milli orkuframleiðslu, iðnvæðingar og lífskjara. Hann benti á að Ísland búi yfir einstökum endurnýjanlegum orkuauðlindum sem veiti landinu sterka stöðu í alþjóðlegu samhengi. Ef Ísland missi forræði yfir orkuauðlindum sínum eða afhendi erlendum stórfyrirtækjum ráðandi hlutverk í nýtingu þeirra geti landið glatað efnahagslegu sjálfstæði og orðið háð utanaðkomandi hagsmunum. Hann sagði að forræði yfir orku sé lykilforsenda þess að arður af auðlindum nýtist íslensku samfélagi en ekki fyrst og fremst erlendum eigendum eða fjárfestum.
Gervigreind og gagnaver gera orku sífellt verðmætari
Í umræðunni sagði Sigmundur Davíð að þróun gervigreindar og uppbygging gagnavera hafi aukið eftirspurn eftir stöðugu og hagkvæmu orkuframboði á heimsvísu. Hann lýsti orkuskorti sem einum helsta flöskuhálsi í tæknigeiranum og sagði lönd með næga orku hafa forskot í samkeppni um háverðmæta starfsemi.
Hann sagði að verðmæti orkunnar geti margfaldast á komandi árum ef hún er nýtt til háþróaðrar starfsemi innanlands, meðal annars í gagnavinnslu, gervigreind og orkuþungum hátækniiðnaði, í stað þess að vera seld sem hrá auðlind án fullrar verðmætasköpunar.
Gagnaver styrkja stöðu Íslands þrátt fyrir fá störf
Þá sagði Sigmundur Davíð að gagnaver og orkufrek tæknistarfsemi skapi ekki mikinn fjölda varanlegra starfa eftir að uppbyggingu lýkur. Hann lagði þó áherslu á að slík starfsemi geti styrkt stöðu Íslands í alþjóðlegu tækniumhverfi, aukið tekjur og tengt íslenskt atvinnulíf við fremstu þróun í stafrænum geira. Hann sagði að Ísland þurfi ekki endilega að vera leiðandi í þróun gervigreindar til að njóta ávinnings af henni heldur geti verið meðal fremstu ríkja í að nýta tæknina til að auka framleiðni, bæta þjónustu og styrkja efnahagslega samkeppnishæfni.
Tæknibreytingar minnka þörf fyrir stórfelldan innflutning vinnuafls
Sigmundur Davíð tengdi tæknibreytingar við framtíð vinnumarkaðarins og sagði gervigreind og sjálfvirknivæðingu gera samfélögum kleift að framleiða meiri verðmæti með færra fólki. Hann sagði að þessi þróun dragi úr þörf fyrir umfangsmikinn innflutning vinnuafls og geri Ísland betur í stakk búið til að viðhalda velsæld án stöðugrar fólksfjölgunar. Aukin framleiðni og nýting tækninnar geti gert hagkerfinu kleift að vaxa án þess að byggja á kostnaðarsamri fjölgun íbúa eða auknu álagi á innviði.
Orkuauðlindir undirstaða framtíðarhagvaxtar
Í viðtalinu lagði Sigmundur Davíð áherslu á að Ísland hafi raunhæfan kost á að byggja upp sjálfbært hagkerfi sem byggir á orku, tækni og verðmætri framleiðslu. Hann sagði að markviss nýting orku í þágu innlendrar atvinnuuppbyggingar geti aukið útflutningstekjur, styrkt ríkisfjármál og skapað svigrúm til að bæta lífskjör. Hann sagði að ef Ísland nýti ekki þetta tækifæri sjálft geti aðrir gert það í staðinn og að landið standi frammi fyrir því vali hvort það verði virkur þátttakandi í tæknibyltingu framtíðar eða hráefnisveita fyrir erlenda aðila.
Full yfirráð yfir orku tryggja langtímahagsmuni Íslands
Sigmundur sagði að full yfirráð Íslands yfir orkuauðlindum séu lykilforsenda þess að landið geti mótað eigin framtíð, varið efnahagslegt sjálfstæði sitt og tryggt að ávinningur af tækniframförum renni til íslensks samfélags. Orka sé undirstaða alls annars í hagkerfinu og að ákvarðanir um eignarhald, nýtingu og verðlagningu orkunnar muni ráða miklu um stöðu Íslands til langs tíma.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.