Framsókn leggur áherslu á að breyttar efnahagsforsendur krefjist endurmats á útgjöldum ríkisins og skýrari markmiðasetningar þegar Alþingi hefji umræðu um fjárlög fyrir árið 2026 kl. 13:30 í dag. Í áliti minni hluta fjárlaganefndar varar Stefán Vagn Stefánsson við því að forsendur frumvarpsins standist ekki lengur og að treysta þurfi fjárlagaferlið í heild.
Vara við versnandi horfum og þörf á raunhæfari fjárlögum
Stefán Vagn bendir á að nýjar greiningar Seðlabanka Íslands og markaðsaðila geri ráð fyrir talsvert minni hagvexti árin 2025 og 2026 en áður var talið. Óvissa í atvinnulífi, útflutningsgreinum, á lánamarkaði og í verðbólguþróun kalli á miklu meiri aðgæslu í opinberum fjármálum. Hann telur nauðsynlegt að styrkja trúverðugleika fjárlagafrumvarpsins með því að endurmeta útgjaldaáherslur og byggja á raunhæfari forsendum.
Fimm áherslur Framsóknar
Framsókn setur fram fimm meginatriði sem flokkurinn telur lykilatriði í meðferð fjárlaga:
Endurmat útgjalda og sjálfbærni þeirra.
Útgjaldaaukning þurfi að byggja á meiri nákvæmni og varfærni í ljósi versnandi efnahagsforsenda.
Skýrari og markvissari framkvæmd fjárlaga.
Sett verði skýr, mælanleg og árangurstengd markmið fyrir öll 35 málefnasvið til að treysta grundvöll útgjaldarákvarðana.
Metnaðarfullar en ábyrgðarfullar breytingatillögur.
Framsókn leggur til hækkun fjárheimilda á lykilsviðum, meðal annars:
- Geðheilbrigði barna: 400 m.kr.
- Lækkun lyfjakostnaðar: 500 m.kr.
- Efling sérgreinalækna: 200 m.kr.
- Lestrarfærni og íslenska: 200 m.kr.
- Nýsköpun og nýsköpunarsjóður landsbyggðar: 500 m.kr.
- Alþjóðlegt markaðsátak fyrir ferðaþjónustu: 1.000 m.kr.
- Markaðsátak fyrir iðnað, framleiðslu og matvæli: 500 m.kr.
- Stuðningur við ungt fólk á vinnumarkaði: 200 m.kr.
- Stuðningur til að draga úr ferðakostnaði íþróttafólks: 200 m.kr.
Ábyrgar mótvægisaðgerðir.
Til að mæta útgjaldaaukningunni leggur Framsókn til sparnað upp á allt að 4,5 ma.kr., meðal annars 2% aðhaldskröfu í rekstri ríkisins og frestun óbrýnna framkvæmda, þar á meðal nýs nefndahúss Stjórnarráðsins.
Undirbúningur fjármálaáætlunar 2027–2031.
Flokkurinn telur að endurskoðun markmiða sé nauðsynleg til að næsta fjármálaáætlun byggi á traustum og skýrum forsendum.
Skortur á skýrum markmiðum veikir faglega vinnu
Framsókn gagnrýnir að markmið fjármálaáætlunar 2026–2030 og fjárlagafrumvarpsins séu í mörgum tilvikum óljós og ekki sett fram í samræmi við lög um opinber fjármál. Slíkt geri Alþingi erfiðara fyrir að meta árangur og hvort fjárheimildir skili raunverulegri þjónustu eða umbótum.