Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu við Vigdísi Hauksdóttur, lögfræðing og fyrrverandi þingmann og borgarfulltrúa um þá ákvörðun stjórnvalda um að hækka framlög Íslands til NATO. Í umræðunni kom fram að þessi ákvörðun marki grundvallarbreytingu í utanríkismálum frá fyrri stefnu landsins, þar sem Ísland hafi um áratugaskeið lagt áherslu á frið og haldið hernaðarútgjöldum í lágmarki. Ísland sé aðili að NATO og með varnarsamning við Bandaríkin og í þeim samningi sé Bandaríkjamönnum tryggð aðstaða til varnarmála með hermönnum sínum. Hingað til hafi Ísland greitt hóflegt gjald til NATO, þar sem opið landsvæði sé hér til staðar ef á reynir. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hefð fyrir hóflegum framlögum raskað
Í þættinum var rifjað upp að Ísland hafi lengi treyst á varnarsamninginn við Bandaríkin og greitt hófleg framlög, þar sem bandaríski herinn hafi haft aðstöðu á Keflavíkurflugvelli sem hluta af varnarsamstarfinu. Nú hafi hins vegar verið samþykkt að verja 1,5% af vergri landsframleiðslu til varnarmála sem rjúfi þessa hefð og færi landið í nýja átt í öryggis- og utanríkisstefnu. Vigdís sagði að erfitt væri að skilja á hvaða vegferð Þorgerður Katrín væri með því að blanda Íslandi með svo afgerandi hætti inn í stríðið í Úkraínu.
Aukin þátttaka í hernaðaruppbyggingu á Norðurslóðum
Í umræðunni var einnig bent á að skuldbindingin feli ekki aðeins í sér aukin útgjöld heldur einnig meiri þátttöku Íslands í hernaðaruppbyggingu á Norðurslóðum og í verkefnum Evrópusambandsins. Það brjóti í bága við hefðbundið hlutverk Íslands sem friðar- og milligönguríkis og kallar á víðtæka þjóðfélagsumræðu um framtíðarstefnu landsins í öryggis- og varnarmálum.
Áhyggjur af áhrifum á innlenda þjónustu og forgangsröðun ríkisfjármála
Fram kom að hætta væri á að aukin útgjöld til varnarmála kæmu niður á öðrum málaflokkum svo sem heilbrigðisþjónustu, húsnæðismálum og uppbyggingu hjúkrunarheimila þar sem fjármunum yrði beint frá innanlandsverkefnum til alþjóðlegra skuldbindinga. Einnig var gagnrýnt að þessi breyting hefði ekki verið rædd nægilega á Alþingi og að almenningur hefði ekki fengið tækifæri til að taka afstöðu til hennar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.