Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðna Ágústsson, fyrrverandi landbúnaðarráðherra, í síðdegisútvarpinu um áhrif mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu á íslenskan landbúnað, þar á meðal kjöt- og grænmetisframleiðslu. Þróunin síðustu ár sýni að staða landbúnaðar hafi veikst og Guðni sjái ekki merki um að stjórnvöld leggi næga áherslu á greinina. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Landbúnaðurinn stendur þegar höllum fæti
Guðni sagði að innflutningur matvæla hafi aukist verulega á undanförnum árum og það hafi haft bein áhrif á stöðu innlendrar framleiðslu. Hann benti á að stór hluti nautakjöts, sem neytt er á Íslandi, sé fluttur inn þrátt fyrir að framleiðslugeta sé til staðar innanlands. Sama þróun sjáist í fleiri greinum og bændur hafi átt í erfiðleikum með að halda stöðu sinni gagnvart erlendum vörum. Guðni telur að þessi þróun tengist stefnu stjórnvalda og skorti á skýrum aðgerðum til að styðja við landbúnað.
Enginn í ríkisstjórninni hugsar um landbúnaðinn
Í viðtalinu sagði Guðni að hann sæi ekki að landbúnaðarmál séu í forgangi hjá ríkisstjórninni og það virtist sem enginn þar á bæ sé yfirleitt að velta honum fyrir sér. Guðni telur að stefnumótun hafi verið veik og ákvarðanir hafi oft gengið gegn hagsmunum bænda. Hann nefndi sérstaklega kostnað við orku og rekstur gróðurhúsa sem dæmi um þætti sem stjórnvöld gætu haft áhrif á en hafi ekki brugðist við með markvissum hætti. Guðni bendir á að Ísland hafi einstaka möguleika til framleiðslu grænmetis með jarðhita en þeir séu ekki nýttir til fulls.
Landbúnaður yrði hluti af sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB
Guðni sagði að aðild að Evrópusambandinu myndi fela í sér að íslenskur landbúnaður yrði hluti af sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB þar sem samkeppni væri meiri og reglur samræmdar. Hann telur að það gæti leitt til frekari samdráttar í innlendri framleiðslu. Hann bendir á að innflutningur á kjöti og öðrum matvælum gæti aukist enn frekar og að staða smærri framleiðenda myndi veikjast. Guðni telur að það hafi bein áhrif á fæðuöryggi landsins til lengri tíma. Þá benti Guðni einnig á að hingað yrðu flutt lifandi dýr með tilheyrandi sjúkdómahættu, verið væri að fórna hreinustu landbúnaðarframleiðslu í heimi með því að flytja inn dýr á fæti.
Sjónarmið Davíðs Oddssonar eiga enn við í dag
Í umræðunni vísaði Guðni til sjónarmiða Davíðs Oddssonar heitins, um tengsl Íslands við Evrópusambandið og EES. Hann sagði að Davíð hafi lagt áherslu á að með EES-samningnum hafi Ísland fengið aðgang að ákveðnum þáttum samstarfsins án þess að taka upp allt regluverkið. Davíð hafi varað við því að ganga alla leið inn í Evrópusambandið þar sem það myndi fela í sér að Ísland tæki á sig mun víðtækari skuldbindingar. Guðni telur að þessi sjónarmið eigi enn við í dag.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.