Pétur Gunnlaugsson ræddi við Harald Ólafsson, formann Heimssýnar félags fullveldissinna og prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands síðdegisútvarpinu í dag um vaxandi áhrif Evrópusambandsins á íslenska stjórnskipan og þá kerfisbundnu þróun sem hann telur grafa undan fullveldi þjóðarinnar. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
EES-samningurinn orðinn farvegur fyrir aukin ítök ESB á Íslandi
Haraldur sagði að sífellt fleiri málefnasvið sem áður féllu undir íslenska löggjöf væru nú orðin hluti af sameiginlegri reglusetningu Evrópusambandsins. Með þessari þróun væri Ísland í reynd að afhenda ESB lagasetningarvald á mikilvægum sviðum án þess að hafa aðkomu að ákvörðunum. Hann sagði þetta fela í sér grundvallarbreytingu á stöðu Íslands sem fullvalda ríkis og að EES-samningurinn hafi verið túlkaður langt út fyrir upphaflegt umfang sitt.
Endurskilgreint fullveldi í evrópskri stjórnsýslu
Í umfjölluninni kom fram að innan ESB hafi skapast ný nálgun þar sem fullveldi er tengt samræmdum ákvörðunum fremur en beinum yfirráðum yfir eigin yfirráðasvæði. Haraldur taldi þessa sýn ganga gegn íslenskri stjórnarskrárhefð, þar sem fullveldi felst í óskoruðu innlendu löggjafar-, framkvæmdar- og dómsvaldi. Að hans mati er því verið að fjarlægja sig frá hefðbundinni merkingu hugtaksins á sama tíma og valdastofnanir ESB efla stöðu sína gagnvart samstarfsríkjum.
Stærri ríki móta stefnuna á kostnað minni þjóða
Haraldur vék að því að áhrif Þýskalands og Frakklands á stefnumótun ESB væru sívaxandi og að þessi lönd hefðu í reynd afgerandi áhrif á reglur sem sendar væru til Íslands til innleiðingar. Þannig væri lagarammi smíðaður út frá hagsmunum stórra ríkja fremur en sérstöðu smærri ríkja. Hann sagði að þessi þróun hefði þegar haft áhrif á fjölmörg svið íslensks samfélags, meðal annars orkumál, landbúnað og umhverfismál.
Áhyggjur af aðildarumræðum sem skorti lýðræðislegan grundvöll
Haraldur lagði áherslu á að hugsanlegt aðildarferli Íslands að Evrópusambandinu yrði að byggjast á skýru lýðræðislegu umboði. Hann lýsti því að sumir tækju til umræðu aðild eða aukið samstarf án þess að þjóðin fengi að meta afleiðingar framsals valds á grundvelli heildstæðrar umræðu. Hann sagði óásættanlegt að svo róttæk uppstokkun á stjórnskipun landsins yrði rekin áfram með naumum meirihluta og án gagnsærrar kynningar á áhrifum hennar.
Verðum að verja fullveldi Íslands af festu
Að mati Haraldar þurfa stjórnvöld að skýra hvaða mörk eigi að gilda um framsal valds til alþjóðlegra stofnana og tryggja að viðmið séu haldin óbreytt óháð pólitískum sveiflum. Hann sagði að fullveldi væri ekki huglægt hugtak heldur lykilforsenda þess að þjóð geti byggt upp réttlátt og stöndugt samfélag samkvæmt eigin forsendum. Þess vegna þurfi að stöðva þá þróun sem gerir Ísland háð lagasetningu annarra ríkja án þess að hafa beint lýðræðislegt framlag til hennar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.