Arnþrúður Karlsdóttir og Guðmundur Franklín Jónsson ræddu í Heimsmálunum í dag, um áform Evrópusambandsins um stafræna evru, rafræn skilríki og aukna stjórnun á stafrænum innviðum. Kom fram að þróunin væri sú að færa yfirvöldum meiri möguleika til að fylgjast með og stýra daglegu lífi borgaranna og um væri að ræða grundvallarbreytingu á samskiptum einstaklinga og ríkisvalds. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Stafræna evran í miðju umræðunnar
Í þættinum kom fram að Evrópusambandið ynni að innleiðingu stafrænnar evru sem kynnt væri sem nútímavæðing greiðslukerfisins. Að stafrænn gjaldmiðill gerði stjórnvöldum og Seðlabönkum kleift að fylgjast með fjárhagslegri hegðun fólks með mun beinni hætti en áður. Slíkt gæti skapað nýja möguleika stjórnvalda og banka til að hafa áhrif á hvernig einstaklingar nýta eigið fé og taka þátt í efnahagslífinu.
Rafræn skilríki og miðstýring – skerðing á frelsi einstaklings
Rætt var í þættinum um rafræn skilríki og önnur stafræn auðkenningarkerfi sem eru í þróun innan Evrópu. Guðmundur sagði að þegar rafræn skilríki, greiðslukerfi og opinber þjónusta yrðu samtengd gæti orðið til kerfi sem veitti stjórnvöldum víðtækar upplýsingar um daglegt líf borgaranna. Í umræðunni kom fram að slíkt gæti aukið möguleika yfirvalda til að stjórna aðgangi að þjónustu, greiðslum og öðrum þáttum samfélagsins. Margir gerðu sér hreinlega ekki grein fyrir hversu miklar breytingar gætu falist í slíkri samþættingu stafrænna kerfa.
Takmarkanir á samfélagsmiðlum – Valdhafar fela slóð sína
Arnþrúður nefndi umræðu sem hefur átt sér stað hjá forystu Evrópusambandsins um samfélagsmiðla og aukna stjórnun á efni sem birtist á netinu. Hugmyndir um að takmarka starfsemi miðla á borð við Facebook, X og TikTok væru hluti af sömu þróun. Kom fram að slíkar aðgerðir væru oft kynntar sem leið til að vernda notendur eða börn en gætu jafnframt haft áhrif á tjáningarfrelsi og aðgengi fólks að upplýsingum. Þessar áætlanir væru leið til þess að fela það sem valdhafar væri í raun og veru að gera og til að koma í veg fyrir að allur almenningur átti sig á því.
Íslendingar þurfi að taka umræðuna um aukið vald ESB
Vakin var athygli á að mikilvægt væri að Íslendingar létu þessi mál sig varða um Evrópusambandið vegna mögulegrar aðildar Íslands. Þeir sem vildu meta áhrif aðildar þyrftu ekki aðeins að horfa til viðskipta og efnahagsmála, heldur einnig til þess hvernig vald færist í auknum mæli til stofnana sambandsins. Áformin um stafræna evru, rafræn skilríki og aukna stjórnun stafrænnar upplýsingamiðlunar sýndu að Evrópusambandið stefni að því að hafa meiri áhrif á daglegt líf borgaranna.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.