Héraðsdómur Reykjavíkur hefur ógilt virkjunarleyfi Landsvirkjunar fyrir Hvammsvirkjun í Þjórsá. Í dómnum voru gerðar athugasemdir við heimildir Umhverfisstofnunar og Orkustofnunar til að veita leyfi fyrir framkvæmdinni.
Samkvæmt dómnum var hafnað kröfu um ógildingu leyfis Fiskistofu vegna byggingar virkjunarinnar. Hins vegar voru bæði ákvörðun Umhverfisstofnunar frá 9. apríl 2024 um breytingar á vatnshlotinu Þjórsá1 og virkjunarleyfi Orkustofnunar frá 12. september 2024 ógilt. Landsvirkjun og íslenska ríkið voru jafnframt dæmd til að greiða stefnendum samtals 3,6 milljónir króna í málskostnað.
Landeigendur stóðu að málsókninni
Málið var höfðað af ellefu landeigendum við Þjórsá, ásamt félaginu Ölhóli ehf. Þeir stefndu íslenska ríkinu og Landsvirkjun með kröfu um ógildingu leyfisins. Meðal stefnenda voru Brynhildur Briem, Hannes Þór Sigurðsson, Jón Benjamín Jónsson og fleiri.
Áður fallið leyfi endurskoðað
Þetta er ekki í fyrsta sinn sem virkjunarleyfi fyrir Hvammsvirkjun er fellt úr gildi. Árið 2022 gaf Orkustofnun út leyfi fyrir virkjuninni, en það var síðar ógilt af úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála vegna brota á lögum um stjórn vatnamála. Landsvirkjun fékk þá undanþágu frá Umhverfisstofnun og sótti aftur um leyfi, sem var veitt í september 2023. Það leyfi var nú einnig ógilt.
Framhald málsins óljóst
Óvíst er hver næstu skref verða í málinu. Landsvirkjun og íslenska ríkið eiga þess kost að áfrýja dómnum eða endurskoða leyfisveitingar í ljósi nýrra skilyrða. Málið hefur skapað fordæmi sem gæti haft áhrif á fleiri leyfisveitingar tengdar virkjunum og öðrum umhverfismálum.