Pétur Gunnlaugsson ræddi við Dagbjörtu Hákonardóttur þingmann Samfylkingarinnar og Ingvar Þóroddsson þingmann Viðreisnar í þættinum Fréttir vikunnar um stöðu Grænlands gagnvart Danmörku og hvort rétt sé að skilgreina sambandið sem nýlendutengsl. Í umræðunni komu fram ólík sjónarmið um orðalag, sögulega ábyrgð og hvernig Ísland eigi að nálgast málefnið. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Grænland skilgreint sem nýlenda Dana
Í þættinum spurði Pétur hvort Grænland væri í raun nýlenda Dana. Ingvar svaraði því játandi og sagði að samkvæmt hefðbundnum skilgreiningum á ríkisvaldinu væri erfitt að líta á stöðuna með öðrum hætti. Hann benti á að Danmörk færi enn með lykilþætti ríkisvaldsins, þar á meðal í utanríkis- og varnarmálum og að Grænland nyti ekki fulls sjálfstæðis í alþjóðasamfélaginu. Þá kom fram að þótt sjálfsforræði Grænlands hefði verið aukið á undanförnum árum breytti það ekki þeirri staðreynd að endanlegt ákvörðunarvald væri áfram í höndum danskra stjórnvalda.
Áhersla á sjálfsákvörðunarrétt fremur en hugtakanotkun
Í umræðunni lagði Dagbjört áherslu á að saga samskipta Grænlands og Danmerkur væri flókin og í mörgum tilvikum ámælisverð og ætti umræðan fyrst og fremst að snúast um sjálfsákvörðunarrétt Grænlendinga og lýðræðislegan vilja þeirra sjálfra. Þá spurði Pétur Dagbjörtu út í lykkjumálið og vísaði til þess sem dæmis um framkomu Dana gagnvart Grænlendingum og hvernig samræma mætti slíka framkomu þeirri mynd sem oft væri dregin upp af Danmörku sem ríki sem legði áherslu á mannréttindi og lýðræði.
Dagbjört svaraði að málið hefði verið mjög alvarlegt og að framkoma danskra yfirvalda í því samhengi væri óforsvaranleg. Hún sagði að slík mál yrðu að fá skýrt uppgjör og að mikilvægt væri að taka ábyrgð, vinna úr sögunni og tryggja að réttindi Grænlendinga væru virt til fulls.
Afstaða Íslands í forgrunni – Mikilvægt að standa með Grænlendingum
Í þættinum kom fram að Dagbjört teldi mikilvægt að Ísland stæði með Grænlendingum án þess að tala fyrir þeirra hönd. Hún lagði áherslu á að stuðningur Íslands ætti að byggjast á norrænum gildum, mannréttindum og virðingu fyrir lýðræðislegum ákvörðunum.
Jafnframt kom fram að umræðan sýndi að samstaða væri um rétt Grænlendinga til að móta eigin framtíð en að skiptar skoðanir væru um hvernig best væri að lýsa núverandi stöðu þeirra gagnvart Danmörku.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.