Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðna Ágústsson, fyrrverandi landbúnaðarráðherra, í Síðdegisútvarpinu um áhrif mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu á landbúnað og matvælaframleiðslu. Í umræðunni kom fram að Guðni taldi að innganga í sambandið gæti haft víðtæk áhrif á stöðu bænda, innflutning matvæla og samkeppnisskilyrði, auk þess sem rætt var um þróun gervimatvæla og breyttu framleiðsluumhverfi í Evrópu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Samkeppnisstaða bænda myndi veikjast með stórfelldum innflutningi matvæla
Í viðtalinu lagði Guðni á það áherslu að íslenskur landbúnaður byggði á sérstöðu sem mótast hefði af landfræðilegum aðstæðum, sjúkdómavörnum og smæð markaðarins. Guðni sagði að aðild að Evrópusambandinu myndi breyta forsendum þessarar stöðu þar sem aukinn innflutningur landbúnaðarvara frá stærri framleiðsluríkjum gæti þrýst niður verði og dregið úr afkomu innlendra bænda. Hann vísaði til þess að hlutfall innflutts kjöts hefði þegar aukist verulega á síðustu árum og að frekari opnun markaða gæti haft bein áhrif á framleiðslugetu og búsetu í dreifbýli.
Gervikjöt og gervi mjólkurafurðir
Arnþrúður vakti athygli á því að nú væri í auknum mæli verið að stýra fólki til þess að neyta gervimatvæla, þar á meðal gervikjöts og gervi mjólkurafurða sem framleiddar eru með líftæknilegum aðferðum eða plöntuhráefni. Guðni lýsti áhyggjum af því að slík framleiðsla nyti aukins vægis innan Evrópusambandsins og gæti með tímanum haft áhrif á neysluvenjur og verðmyndun. Að hans mati væri hætta á að hefðbundin búfjárrækt, svo sem kúabúskapur og sauðfjárrækt, ætti erfiðara með að keppa við iðnvædda framleiðslu sem nyti stærðarhagkvæmni og styrkja innan sambandsins. Hann lagði áherslu á að umræðan snerist ekki aðeins um verð heldur einnig um menningu, sjálfsþurft og fæðuöryggi þjóðarinnar.
Sjúkdómavarnir og matvælaöryggi
Guðni minnti á að Ísland hefði um áratugaskeið byggt upp strangt kerfi sjúkdómavarna í landbúnaði sem hefði stuðlað að heilbrigðum bústofnum og lágri tíðni smitsjúkdóma. Hann taldi að aukinn innflutningur hráefna og dýraafurða gæti aukið áhættu ef eftirlit og reglur yrðu samræmd við stærri markaði þar sem aðstæður væru ólíkar. Fram kom í þættinum að umræðan um landbúnað væri jafnframt tengd neytendavernd og upprunamerkingum matvæla, þar sem neytendur vildu í auknum mæli vita hvaðan maturinn kæmi og við hvaða skilyrði hann væri framleiddur.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.