Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Fjölni Sæmundsson, rannsóknarlögreglumann og formann Landssambands lögreglumanna í síðdegisútvarpinu um breytingar sem orðið hafa á kynferðisbrotamálum á síðustu árum. Fjölnir sagði að rannsóknir lögreglu sýndu að klámvæðing, upptökur af kynlífi og breytt viðhorf til samþykkis hefðu skapað nýjar áskoranir. Hann sagði einnig að ofbeldi í kynlífi virtist oftar tengjast málum sem kæmu inn á borð lögreglu en áður. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Upptökur á myndband og dreifing orðnar sífellt algengari
Aðspurður um þróun kynferðisbrotamála sagði Fjölnir að eitt það sem hefði breyst mest væri hversu algengt væri orðið að kynferðisleg samskipti væru tekin upp á myndband eða ljósmynduð. Í sumum málum væri myndefnið síðan notað til að kúga brotaþola eða þrýsta á hann um frekari kynferðisleg samskipti.
Hann sagði að lögregla sæi einnig fleiri mál þar sem brotaþolar teldu sig hafa samþykkt kynferðismök en ekki upptöku eða dreifingu myndefnis. Slík mál gætu þróast yfir í alvarleg brot þegar myndefnið væri notað sem þvingunartæki eða birt án samþykkis.
Klám hafi áhrif á væntingar og hegðun
Arnþrúður spurði hvað gæti skýrt þessar breytingar. Fjölnir svaraði því til að gríðarlegt framboð klámefnis á netinu hefði að hans mati haft áhrif á viðhorf sumra til kynlífs og þess hvað teldist eðlileg hegðun.
Kyrkingar oftar í kynlífsbrotum
Sem dæmi nefndi hann að lögregla sæi í auknum mæli mál þar sem kyrkingar sem séu lífshættulegar og annað líkamlegt ofbeldi kæmu við sögu. Hann sagði að sumir grunaðir héldu því fram að slíkt hefði verið með samþykki brotaþola eða að þeir hefðu talið þetta eðlilegan hluta kynlífs. Fjölnir sagði hins vegar að slíkar skýringar breyttu ekki því að samþykki næði aðeins til þess sem raunverulega hefði verið samþykkt.
Samþykki nær ekki til alls
Í viðtalinu útskýrði Fjölnir að samþykki fyrir kynferðislegum samskiptum jafngilti ekki sjálfkrafa samþykki fyrir öllum athöfnum sem kynnu að eiga sér stað. Ef farið væri út fyrir þau mörk sem einstaklingur hefði samþykkt gæti um kynferðisbrot verið að ræða þrátt fyrir að aðilar hefðu upphaflega hafið kynferðisleg samskipti af fúsum og frjálsum vilja.
Hann sagði jafnframt að áfengi og fíkniefni væru algengur þáttur í mörgum kynferðisbrotamálum og gerðu rannsóknir flóknari þar sem dómgreind, minni og framburður aðila gætu orðið fyrir áhrifum. Að hans mati sýndi þróunin að rannsókn kynferðisbrota krefðist sífellt meiri sérþekkingar þar sem stafrænar sannanir, myndefni og breytt hegðunarmynstur væru orðin stór hluti þessara mála.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.