Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson hagfræðing í Síðdegisútvarpinu um stöðu lífeyrissjóða, tengsl þeirra við verðbætur og verðbólgu og þá spurningu hvort sjóðirnir ættu að bera aukna samfélagslega ábyrgð í húsnæðisuppbyggingu. Í umræðunni kom fram að Guðmundur teldi núverandi fyrirkomulag veikja traust og að lífeyrissjóðir hefðu burði til að hafa meiri áhrif á stöðu húsnæðismála í landinu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Óhóflegur fjöldi sjóða hækka rekstrarkostnað
Guðmundur lýsti því að fjöldi lífeyrissjóða á Íslandi væri óhóflegur miðað við stærð þjóðarbúsins og að rekstrarkostnaður kerfisins yrði af þeim sökum hærri en ella. Hann taldi að sameining sjóða gæti leitt til aukinnar skilvirkni, lægri umsýslukostnaðar og sterkari stöðu gagnvart stórum fjárfestingum. Að hans mati væri ekki sjálfgefið að margir litlir sjóðir þjónuðu hagsmunum sjóðsfélaga betur en færri og öflugri einingar.
Verðbætur verja sjóði en flytja áhættuna yfir á heimilin og fyrirtækin
Rætt var um framkomna hugmynd að afnema verðtryggingu og sagði Arnþrúður að verðtrygging væri til að verja fjármagnseigendur, lífeyrissjóði og lánastofnanir en áhættunni væri velt yfir á´heimilin og fyrirtækin. Guðmundur benti á að verðbætur væru settar til að verja raunvirði fjármuna en að óstöðug verðbólga gæti engu að síður grafið undan raunávöxtun til lengri tíma. Hann lagði áherslu á að umræðan um afnám verðbóta væri flókin þar sem lífeyrissjóðir væru meðal stærstu lánveitenda landsins og breytingar á kerfinu hefðu víðtæk áhrif á sparnað almennings.
Húsnæðisuppbygging samræmist langtímahagsmunum sjóðanna
Arnþrúður spurði hvort rétt væri að skylda lífeyrissjóði til að taka virkari þátt í byggingu húsnæðis, sérstaklega fyrir eldri borgara og tekjulægri hópa. Guðmundur taldi að sjóðirnir hefðu bæði fjármagn og langtímahagsmuni af stöðugum húsnæðismarkaði og að slík fjárfesting gæti samræmst markmiðum um örugga ávöxtun. Hann sagði að markviss uppbygging gæti dregið úr sveiflum á fasteignamarkaði og styrkt stöðu heimila til lengri tíma.
Gagnsæi fjárfestinga lykilatriði til að endurheimta traust
Guðmundur lagði áherslu á að aukið gagnsæi í ákvörðunum lífeyrissjóða væri lykilatriði til að viðhalda trausti sjóðsfélaga. Hann sagði að skýrari stefnumótun um fjárfestingar, áhættustýringu og samfélagslegt hlutverk gæti dregið úr tortryggni og aukið skilning almennings á því hvernig sparnaður þeirra væri nýttur. Umræðan snerist þannig bæði um tæknileg fjármál og víðari samfélagslega ábyrgð.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.