Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson hagfræðing í Síðdegisútvarpinu um loftslagsmál, utanríkisstefnu Íslands og þá þróun að ákvarðanir séu teknar undir áhrifum erlendra afla fremur en út frá hagsmunum þjóðarinnar. Í þættinum kom fram að Ísland hafi ítrekað fylgt stefnumörkun sem skaðar eigin efnahags- og orkuhagsmuni, bæði í loftslagsmálum og gagnvart Rússlandi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Loftslagsstefna án raunverulegs árangurs
Í þættinum var rætt að loftslagsmál hafi orðið að trúarbrögðum stjórnmálanna þar sem fáir þori að efast. Fram kom að stjórnvöld verji nú gríðarlegum fjármunum í verkefni sem hafi lítil sem engin áhrif á útblástur eða loftslag yfirleitt á meðan almenningur greiði brúsann í formi hærra orkuverðs og skatta.
Þá var bent á að stór hluti fjármuna sem varið er til loftslagsaðgerða fari úr landi til alþjóðlegra sjóða og ráðstefna án sýnilegs ávinnings. Fram kom að slíkar ráðstefnur hafi orðið tákn fyrir stjórnsýslu sem sækir í pólitíska rétthugsun frekar en árangur.
Guðmundur sagði að jafnvel áhrifamenn á borð við Bill Gates hafi viðurkennt að loftslagsváin sé ekki líkleg til að útrýma mannkyni sem undirstriki að stefna margra ríkja byggist fremur á hræðsluáróðri en vísindum.
Alþingi stöðvast vegna loftslagsráðstefnu
Bent var á í að áherslan á loftslagsmál hérlendis væri svo mikil að Alþingi verði nánast ekki starfandi í heila viku frá 7 til 14. nóvember vegna loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna. Fram kom að þingfundir verði felldir niður svo þingmenn geti tekið þátt í ráðstefnunni sem lýsi hve langt hefur verið gengið í baráttu sem skili litlum raunárangri.
Fram kom að þessi ákvörðun sýni hvernig loftslagsmál hafi fengið táknrænt vægi sem stangist á við forgangsröðun þjóðarinnar í öðrum málaflokkum svo sem húsnæðismálum, orkuöryggi og atvinnulífi. Í þættinum var varað við þeirri þróun að stjórnvöld líti á þátttöku í ráðstefnum sem mælikvarða á ábyrgð án þess að spurt sé hvaða árangur næst í raun.
Stríðsáhugi á Íslandi og brot á diplómatískum hefðum
Í þættinum var einnig fjallað um samskipti Íslands og Rússlands. Guðmundur sagði að ákvörðun stjórnvalda um að kalla sendiherrann heim og slíta tengsl hafi verið tekin án þjóðaröryggismats eða pólitísks samráðs. Slík viðbrögð hafi hvorki verið í samræmi við hefðir íslenskrar utanríkisstefnu né alþjóðlega skynsemi.
Rætt var að önnur Norðurlönd hafi gætt varfærni en að Ísland hafi gengið lengra í að sýna hollustu við átök og refsiaðgerðir fremur en sjálfstæða rödd. Í þættinum var varað við þeirri þróun að lítil ríki láti stjórnast af stórveldum í nafni samstöðu, þó sú stefna grafi undan eigin hagsmunum.
Þörf á sjálfstæðri rödd Íslands
Fram kom að Ísland standi nú á tímamótum þar sem sjálfstæð utanríkisstefna og hófstillt rödd gæti orðið mikilvægt mótvægi við alþjóðlega fylgispekt. Rætt var að landið hafi í fortíðinni verið leiðandi í að miðla málum í deilum milli stórvelda en að sú ímynd sé nú orðin að engu vegna blindrar fylgni við erlendar ákvarðanir sagði Guðmundur.
Fram kom að Íslendingar þurfi að endurmeta stöðu sína, ekki aðeins í loftslagsmálum heldur einnig í alþjóðlegum samskiptum og axla þá ábyrgð að standa með eigin hagsmunum og skynsemi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.