Pétur Gunnlaugsson ræddi við Kristinn Sigurjónsson, rafmagns- og efnaverkfræðing, í Síðdegisútvarpinu um loftslagsráðstefnuna COP30 sem fram fór nýverið í Brasilíu. Kristinn sagði að áhugi á ráðstefnunni hefði dvínað og að loftslagsstefna væri í síauknum mæli mótuð af pólitískum markmiðum og fjárhagslegum hagsmunum fremur en vísindalegu mati á loftslagi jarðar. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Vatnsgufa skýri gróðurhúsaáhrif að mestu
Kristinn benti á að vísindaleg nálgun á gróðurhúsaáhrifum hafi vikið fyrir pólitískri áherslu á koldíoxíð. Hann sagði að koldíoxíð væri aðeins lítilvægur hluti gróðurhúsaáhrifa miðað við vatnsgufu, sem væri langstærsti og áhrifamesti þátturinn í varmageislun jarðar. Þá taldi hann að megnið af koldíoxíði væri náttúrulegs uppruna og að stjórnmál geti aðeins haft áhrif á brotabrot þess sem myndast vegna mannlegrar starfsemi. Hann sagði að fullyrðingar um að hægt væri að „stýra loftslaginu“ með kvótum og skattheimtu byggðu á rangri forsendu um að koldíoxíð væri höfuðorsök hlýnunar.
Telur hagsmuni ráða för í loftslagsstefnu
Kristinn sagði að loftslagsmál hafi í dag myndað víðtækan iðnað þar sem fjármunir flæði til ráðstefna, verkefnastjóra og stofnana sem byggi rekstur sinn á því að lofslagsmál haldist í forgangi. Hann nefndi að stór hluti fjárveitinga fari í rekstur kerfisins sjálfs, fremur en í framkvæmdir sem mætti mæla eða sýna fram á að skili beinum samfélagslegum ávinningi. Að hans mati hafi loftslagsstefnan breyst í fjárhagslegt umhverfi þar sem hagsmunir þátttakenda og stofnana ráða miklu um viðfangsefnið, í stað þess að raunhæfar og gagnlegar lausnir séu settar í forgang.
Styrkjakerfi skapar ósjálfstæða umræðu í vísindasamfélaginu
Kristinn gagnrýndi að rannsóknir í loftslagsfræði séu að miklu leyti fjármagnaðar af stjórnvöldum og sagði það hafa áhrif á það sem fræðimenn þora að rannsaka og gagnrýna. Þegar rannsóknarfé sé háð pólitískum áherslum sé hætta á að vísindasamfélagið fylgi ríkjandi stefnu án þess að spyrja gagnrýninna spurninga. Hann sagði að fræðimenn sem dragi opinberar stefnumótanir í efa geti átt á hættu að missa fjármögnun og að það skapi óheppilegt samspil stjórnmála, fjölmiðla og akademíu sem móta umræðuna, fremur en vísindaleg gagnreynd nálgun.
Kerfi sem hefur lítil raunveruleg áhrif
Kristinn tók fram að þótt loftslagsráðstefnur setji fram háleit markmið og fjárhæða loforð, sé erfitt að finna mælanleg áhrif þeirra á raunverulegar breytingar í loftslagi. Hann sagði að lönd sem skorti fjárhagslegar forsendur fylgi sjaldnast slíkum skuldbindingum, á meðan smærri ríki greiði háar upphæðir inn í kerfi sem þjónar fyrst og fremst sjálfu sér. Að hans mati væri mun jákvæðara að beita fjármunum í tækni og aðlögun sem skili sýnilegum árangri, í stað þess að byggja stefnu á skattlagningu og kvótum sem séu fyrst og fremst pólitískar aðgerðir.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.