Norska lögreglan hefur hafið formlega rannsókn á fyrrverandi forsætisráðherra Noregs og fyrrverandi leiðtoga fjölmargra alþjóðlegra stofnana, Thorbjørn Jagland, vegna gruns um stórfellda spillingu. Tilefni rannsóknarinnar eru nýbirt gögn úr svonefndum Epstein-skjölum sem varpa nýju ljósi á tengsl Jaglands við bandaríska fjármálamanninn og dæmda kynferðisbrotamanninn Jeffrey Epstein.
Grunaður um að hafa þegið ólögmætar gjafir í embætti
Yfirmaður rannsóknarinnar hjá norsku lögreglunni, Pål K. Lønseth, staðfesti að ákvörðun hefði verið tekin um að hefja rannsókn á Jagland. Grunurinn snýr að því hvort hann hafi þegið ólögmæt hlunnindi, svo sem gjafir, ferðir eða lán, á meðan hann gegndi áhrifamiklum alþjóðlegum embættum, annars vegar sem formaður norsku Nóbelsnefndarinnar og hins vegar sem framkvæmdastjóri Evrópuráðsins. Birting um þriggja milljóna nýrra skjala hefur aukið vægi málsins og dregið fram nýjar upplýsingar um meint tengslanet Epsteins í Noregi. Rannsóknin beinist að því hvort fjárhagsleg eða önnur fríðindi hafi runnið til Jaglands á tímabili þegar hann gegndi opinberum trúnaðarstörfum.
Lögmaður Jaglands hafnar ásökunum
Lögmaður Jaglands, Anders Brosveet, segir að þau gögn sem hann hafi farið yfir bendi ekki til þess að umbjóðandi hans hafi þegið ólögmæt hlunnindi. Hann kveðst ætla að afhenda yfirvöldum ítarlega greinargerð og fylgigögn eins fljótt og auðið er, en bendir á að málið nái allt að tíu ár aftur í tímann og því sé umfang vinnunnar verulegt. Hann segir jafnframt jákvætt að rannsókn fari fram á vettvangi lögbærra yfirvalda fremur en að fjölmiðlar annist eigin athuganir, þar sem það tryggi skýrari og formlegri niðurstöðu fyrir alla aðila.
Lögreglan vill að friðhelgi verði aflétt
Jagland gegndi embætti framkvæmdastjóra Evrópuráðsins á árunum 2009 til 2019 og nýtur í krafti þess ákveðinnar friðhelgi vegna athafna sem tengjast störfum hans þar. Norska lögreglan hefur óskað eftir því að Evrópuráðið aflétti þessari friðhelgi svo unnt verði að rannsaka málið án lagalegra hindrana. Í yfirlýsingu frá Evrópuráðinu kemur fram að skjöl tengd málinu séu trúnaðargögn og verði ekki birt opinberlega. Stofnunin segist þó reiðubúin að aðstoða norsk yfirvöld eftir þörfum og fylgjast náið með framvindu málsins.
Krefjast úttektar á aðkomu utanríkisráðuneytisins
Málið hefur vakið sterk viðbrögð á norska þinginu. Nokkrir stjórnmálaflokkar hafa krafist sjálfstæðrar úttektar á aðkomu utanríkisráðuneytisins og telja nauðsynlegt að allar upplýsingar verði lagðar fram opinberlega. Forsætisráðherrann Jonas Gahr Støre hefur þó lýst þeirri afstöðu að sérstök rannsóknarnefnd sé ekki endilega heppilegasta úrræðið, þótt hann undirstriki alvarleika málsins og mikilvægi þess að lögregla fái svigrúm til að ljúka sinni rannsókn. Utanríkisráðherrann Espen Barth Eide hefur lagt áherslu á að jafnræði gildi fyrir lögum og að enginn standi ofar regluverkinu. Ríkisstjórnin hefur jafnframt tekið frumkvæði að því að óska eftir afléttingu friðhelgi Jaglands til að tryggja að rannsóknin geti farið fram óhindrað.
Ný gögn sýna nánari tengsl en áður var talið
Samkvæmt því sem fram kemur í Epstein-skjölunum virðast samskipti Jaglands og Epsteins hafa verið meiri en áður var talið. Þar kemur meðal annars fram að Jagland hafi á sínum tíma gert áætlanir um fjölskylduferð til einkaeyju Epsteins árið 2014, en þeirri ferð var síðar aflýst.
Jagland hefur áður lýst samskiptum sínum við Epstein sem mistökum og óskynsamlegum, en jafnframt hafnað því að þau hafi tengst einkalífi Epsteins eða samskiptum við ungar stúlkur. Norska Nóbelsstofnunin hefur einnig hafið eigin athugun á því hvort Jagland hafi þegið fjárhagsleg hlunnindi sem brytu gegn siðareglum stofnunarinnar. Rannsókn norsku lögreglunnar er enn á frumstigi og yfirvöld leggja áherslu á að umfang gagna sé mikið og að úrvinnsla þeirra muni taka tíma. Málið hefur þó þegar haft víðtæk pólitísk og stofnanaleg áhrif í Noregi og beint sjónum að alþjóðlegum afleiðingum Epstein-málsins.