Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra sótti í dag leiðtogafund ríkjahóps til stuðnings Úkraínu sem fram fór í París með þátttöku Úkraínuforseta. Yfirlýsing fundarins markar mikilvægan áfanga í mótun þeirra öryggisskuldbindinga sem Evrópuríki, í samstarfi við Bandaríkin, hyggjast veita Úkraínu þegar samið hefur verið um frið.
„Þær ákvarðanir sem teknar voru í dag marka mikilvæg tímamót. Þær sýna svo ekki verður um villst að Evrópa er reiðubúin að leggja sitt af mörkum til friðarumleitana og að friður í Úkraínu, og álfunni allri, verði tryggður til frambúðar,“ sagði forsætisráðherra að fundi loknum. „Ísland mun hér eftir sem hingað til ganga í takti við sín helstu bandalagsríki í stuðningi við Úkraínu á grundvelli þeirrar stefnu sem Alþingi hefur sett.“
Í yfirlýsingu leiðtoganna er lögð áhersla á mikilvægi varnargetu Úkraínu fyrir framtíðaröryggi Úkraínu og Evrópu allrar og áréttað að traustar öryggistryggingar séu forsenda friðarsamkomulags.
Ríkin reiðubúin að veita pólitískar og lagalegar bindandi tryggingar
Vísað er til þess að Bandaríkin hafi staðfest að þau muni gegna lykilhlutverki varðandi framtíðaröryggi Úkraínu og með yfirlýsingunni séu ríkin reiðubúin að veita pólitískar og lagalega bindandi tryggingar en með fyrirvara um að virða beri löggjöf og stjórnarskrár hlutaðeigandi ríkja.
Öryggistryggingar felast meðal annars í vopnahléseftirliti sem leitt verði af Bandaríkjunum, stuðningi við Úkraínuher þ.m.t. langtímahergagnastuðningi og hagnýtum og tæknilegum stuðningi við að byggja upp varnarviðbúnað Úkraínu. Þegar hernaðarátök stöðvast er gert ráð fyrir fjölþjóðlegum liðsafla til stuðnings endurreisnar úkraínska heraflans og fælingargetu undir forystu Evrópuríkja, með stuðningi Bandaríkjanna. Reiknað er með að bindandi skuldbindingar tryggi stuðning við Úkraínu, geri Rússland aftur hernaðarárás á landið. Þá verði langtímavarnarsamstarf dýpkað, þ. á m. varðandi þjálfun, hergagnaframleiðslu og upplýsingamiðlun. Sett verður á fót samhæfingarstöð í höfuðstöðvum aðgerðastjórnar ríkjahópsins í París.
Ísland leggi fram borgaralegt framlag
Stuðningur Íslands við Úkraínu byggist annars vegar á þingsályktun Alþingis sem samþykkt var 29. apríl 2024 og hins vegar á tvíhliða samningi Íslands og Úkraínu um öryggissamstarf og langtímastuðning sem undirritaður var 31. maí 2024.
„Ísland er herlaus þjóð en við búum hins vegar að því að fjöldi Íslendinga hefur veigamikla þekkingu og reynslu af fjölþjóðaverkefnum á borð við þær aðgerðir sem hér hefur verið rætt um. Með slíku borgaralegu framlagi geta íslensk stjórnvöld lagt sitt af mörkum til þeirra öryggisskuldbindinga sem samstaða hefur náðst um og haldið þannig áfram að efla getu okkar á þessu sviði,” segir forsætisráðherra.