Kristján Örn Elíasson ræddi við Björgvin Víglundsson skákmeistara og verkfræðing í þættinum Við skákborðið um reglur um þátttöku erlendra leikmanna á Íslandsmóti skákfélaga. Þeir ræddu um hvort félög geti takmarkað þátttöku útlendinga á Íslandsmóti skákfélaga og hvort slíkar reglur stangist ekki á við samninga Íslands um frjálst flæði fólks, fjármagns, vöru og þjónustu innan Evrópska efnahagssvæðisins. Að mati Björgvins geta takmarkanir á leikmönnum sem starfa innan EES-svæðisins verið brot á atvinnurétti og jafnréttisreglum sem gilda í öðrum atvinnugreinum, þar á meðal í íþróttum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Evrópuréttur tryggir jafnan rétt innan EES
Björgvin benti á að reglur íþróttasambanda verði að taka mið af lögum sem gilda á EES-svæðinu. Þar sé tryggt frjálst flæði fólks og þjónustu, sem nái einnig til atvinnuíþrótta. Hann útskýrði að ef skákmaður kemur frá landi innan EES-svæðisins og þiggur greiðslur fyrir að tefla eða starfa við skák, sé hann í raun að stunda atvinnu. Þá verði íslensk félög og sambönd að virða sömu reglur um atvinnurétt og önnur fyrirtæki innan EES. Að hans mati skipti ekki máli hvort viðkomandi er skákkennari, atvinnumaður eða keppandi; takmarkanir á þátttöku þeirra falli undir sömu lög og gilt hafa í öðrum atvinnugreinum og íþróttum. Hann vísaði til þess að dómar innan Evrópusambandsins hafi þegar fellt sambærilegar takmarkanir úr gildi.
Reglur án lagastoðar skapa hættu á brotum
Í þættinum var rætt að íslensk skákfélög og Skáksamband Íslands hafi um árabil sett reglur um takmörkun fjölda erlendra leikmanna í liðum. Björgvin taldi slíkar reglur byggðar að miklu leyti á hefð og afstöðu einstakra félaga, en ekki lagagrundvelli. Hann vísaði til þess að Ísland hafi undirgengist EES-samninginn og að sá samningur gildi í raun ofar innlendum reglum ef þær stangast á við hann. Að hafa misræmi milli lögbundinna réttinda leikmanna og reglna íþróttasambands geti skapað áhættu um ólögmæti. Þá geti félög sem neiti leikmönnum innan EES að tefla orðið sek um brot gegn réttindum þeirra, jafnvel án þess að þau séu meðvitað að brjóta lög.
Árekstur milli íþróttamenningar og réttinda
Í samtalinu kom fram að aðrir telji að skákfélög eigi að hafa rétt til að verja „félagslegt uppeldi“ skákmanna og tryggja að lið byggist ekki eingöngu á launuðum erlendum keppendum. Þeir telji mikilvægt að efla ungmenni og byggja upp innlenda leikmenn. Björgvin tók undir að það sé skiljanlegt markmið, en lagði áherslu á að slíkt verði ekki gert með því að brjóta rétt þeirra sem starfa á EES-svæðinu. Hann benti á að þetta væri ágreiningsefni sem einnig komi upp í öðrum íþróttagreinum þar sem reynt er að samræma jafnræði, atvinnurétt og stefnu félaga um uppbyggingu.
Þróun næstu ára ræðst af því hvort lögum sé fylgt
Björgvin lýsti því að mikilvægt væri að íslensk skákhreyfing skoðaði reglurnar í ljósi EES-samningsins og gætti þess að félög og keppendur væru ekki settir í óljósa eða lagalega hættulega stöðu. Að hans mati gæti framtíðarstefna skákhreyfingarinnar orðið bæði frjálsari og faglegri með því að byggja reglur á traustum lagagrundvelli. Þá gæti skákin notið góðs af aukinni þátttöku erlendra leikmanna án þess að það kæfi uppbyggingu innlendrar skákmenningar, þ.e. að félögin gætu sett sér skýrar reglur um barna- og ungmennastarf án þess að skerða atvinnurétt annarra.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.