Reykjavíkurborg hefur gengið til liðs við alþjóðlegt átak um að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis. Heiða Björg Hilmisdóttir borgarstjóri skrifaði nýverið undir viljayfirlýsingu þess efnis og borgarráð staðfesti hana á fundi 26. febrúar. Með undirrituninni bætist Reykjavík í hóp 145 annarra borga sem styðja Fossil Fuel Non-Proliferation Treaty, þar á meðal London, París, Róm, Dublin, Amsterdam og Kaupmannahöfn.
Samræmist loftslagsmarkmiðum borgarinnar
Í yfirlýsingu borgarstjóra kemur fram að borgir standi í fremstu víglínu loftslagsbreytinga og að Reykjavík sé í sterkri stöðu til að leiða með fordæmi. Stuðningurinn sé í samræmi við loftslagsmarkmið borgarinnar um kolefnishlutleysi árið 2030 og byggi á forystu á sviði hreinnar orku og sjálfbærra samgangna.
Viljayfirlýsingin er sögð styrkja núverandi skuldbindingar Reykjavíkur og tengja staðbundnar aðgerðir við alþjóðlegt samstarf um að takast á við orsök loftslagsvandans. Jafnframt er hvatt til þess að þjóðríki, þar á meðal íslensk stjórnvöld, taki virkan þátt í alþjóðlegum viðræðum um afnám jarðefnaeldsneytis.
Hluti af víðtækari skuldbindingu
Reykjavík hefur áður undirritað svonefndan loftslagsborgarsamning. Fyrsti samningurinn var gerður í október 2024 og felur í sér 15 aðgerðir með þátttöku 18 aðila. Markmiðið er að ná kolefnishlutleysi fyrir árið 2030 í samstarfi við stofnanir, fyrirtæki, háskólasamfélagið og íbúa.
Þátttakendur hafa skuldbundið sig til að móta aðgerðir sem draga mælanlega úr losun gróðurhúsalofttegunda og styðja við loftslagsmarkmið borgarinnar.
Alþjóðlegt framtak gegn framleiðslu jarðefnaeldsneytis
Fossil Fuel Non-Proliferation Treaty er alþjóðlegt framtak sem miðar að skipulögðum og fjármögnuðum umskiptum frá kolum, olíu og gasi yfir í hreina og endurnýjanlega orkugjafa. Markmiðið er að styrkja Loftslagssamning Sameinuðu þjóðanna og Parísarsamninginn með því að takast sérstaklega á við framboðshlið vandans, það er sjálfa framleiðslu jarðefnaeldsneytis.
Framtakið er leitt af 18 ríkjum og nýtur stuðnings yfir 800 þingmanna, 146 borga og fjölda alþjóðastofnana og samfélagshópa. Forsvarsmenn þess telja að ekki nægi að draga úr losun einni saman heldur þurfi einnig að takmarka framleiðslu jarðefnaeldsneytis.
Heilsu- og samfélagsáhrif
Jarðefnaeldsneyti er meginorsök loftslagsbreytinga og hefur bein áhrif á heilsu fólks. Loftmengun vegna brennslu þess er talin valda yfir sjö milljónum ótímabærra dauðsfalla árlega og tengist hjarta- og lungnasjúkdómum auk annarra alvarlegra heilsufarsvandamála.
Loftslagsbreytingar auka jafnframt tíðni og styrk náttúruhamfara, svo sem skógarelda, flóða og hitabylgja, sem ógna búsetu, innviðum og matvælaöryggi. Samhliða því eru taldir vera víðtækir möguleikar til orkuframleiðslu úr endurnýjanlegum orkugjöfum á borð við sól, vind og vatn.