Ríkisstjórnin hefur kynnt samgönguáætlun fyrir árin 2026–2040 ásamt áformum um stofnun innviðafélags sem ætlað er að flýta stærri samgönguframkvæmdum. Áhersla er á skipulegri fjármögnun, framkvæmdahraða og uppbyggingu vega og jarðganga á næstu árum.
Innviðafélag tekur við stærri verkefnum
Samkvæmt kynningu stjórnvalda verður innviðafélag stofnað í fullri eigu ríkisins. Félagið mun geta tekið að sér fjármögnun, eignarhald og framkvæmdastjórnun stærri samgöngumannvirkja samkvæmt samningi við ríkið. Fyrstu verkefnin samkvæmt áætlun eru meðal annars Sundabraut, Ölfusárbrú og tiltekin jarðgöng sem sett hafa verið í forgang.
Fjármögnun félagsins mun byggja á árlegu framlagi frá ríkinu, gjaldtöku af mannvirkjum í eigu þess, lánsfjármögnun með ríkisábyrgð og mögulegri þátttöku lífeyrissjóða eða annarra fjárfesta.
Áhersla á jarðgangagerð frá 2026
Í áætluninni er stefnt að því að hefja undirbúning næstu jarðganga árið 2026 og framkvæmdir árið 2027. Sett hefur verið fram forgangsröðun sem nær yfir fjögur meginverkefni og samtals sex jarðgöng:
- Fljótagöng milli Siglufjarðar og Fljóta.
2–3. Fjarðagöng, annars vegar milli Seyðisfjarðar og Mjóafjarðar og hins vegar milli Mjóafjarðar og Norðfjarðar.
2–3. Súðavíkurgöng milli Súðavíkur og Ísafjarðar. - Göng í Mikladal og Hálfdán á sunnanverðum Vestfjörðum.
Ellefu aðrir jarðgangakostir verða áfram til skoðunar, þar á meðal Fjarðarheiðargöng, Hvalfjarðargöng II og leiðir um Öxnadalsheiði og Hellisheiði.
Viðhald vega eflt og fjárveitingar hækka
Framlög til viðhalds vega verða hækkuð verulega. Áformað er að verja 17,5 milljörðum króna til viðhalds árið 2026 og 20 milljörðum króna á ári frá 2027, samanborið við 12–13 milljarða á undanförnum árum. Með þessu er stefnt að því að stöðva frekari uppsöfnun innviðaskuldar í vegakerfinu.
Fjárveitingar til vetrarþjónustu verða einnig auknar á fyrsta tímabili áætlunarinnar, um tæpa 14 milljarða króna miðað við fyrri tillögur.
Áfram er gert ráð fyrir að vinna að útrýmingu einbreiðra brúa á Hringvegi og verkefnum þar sem akstursstefnur eru aðskildar á fjölförnum leiðum. Þá mun áframhaldandi uppbygging bundins slitlags ná yfir allt að 460 km vega á áætlunartímanum.
Helstu verkefni á höfuðborgarsvæðinu
Unnið verður áfram í samræmi við samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins. Þar á meðal eru:
- innviðir Borgarlínunnar,
- Miklubrautargöng,
- stokkar á Sæbraut og í Garðabæ,
- framkvæmdir á Reykjanesbraut milli Setbergs og Álftanesvegar,
- og upphaf framkvæmda við Sundabraut á kjörtímabilinu.
Greining styður forgangsröðun Fjarðaganga
Samanburðargreining Rannsóknamiðstöðvar Háskólans á Akureyri á jarðgangakostum á Austurlandi sýnir að samfélagslegur ábati Fjarðaganga er metinn meiri en af Fjarðarheiðargöngum, einkum vegna styttri ferðatíma og bættra tenginga milli byggðarlaga. Tillaga samgönguáætlunar gerir því ráð fyrir að hraða undirbúningi Fjarðaganga og fresta framkvæmdum við Fjarðarheiðargöng, án þess að þau séu tekin af skoðunarlista.