Pétur Gunnlaugsson ræddi við Guðmund Pál Ásgeirsson formann Krabbameinsfélagsins Framfarar í Síðdegisútvarpinu um skimun blöðruhálskirtilskrabbameins og mikilvægi þess að karlar í áhættuhópum leiti til heimilislæknis áður en einkenni gera vart við sig. Guðmundur lagði áherslu á að stór hópur karla greinist of seint og að reglulegt eftirlit geti fækkað tilfellum þar sem sjúkdómurinn finnst á útbreiddu stigi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Erfðaáhætta krefst þess að karlar fari yngri í skimun
Sumir karlar eru í aukinni hættu á að fá blöðruhálskirtilskrabbamein og þurfa því að hefja skimun fyrr en aðrir. Til áhættuhóps teljast þeir sem eiga föður eða bróður sem hefur greinst með sjúkdóminn og sérstaklega ef viðkomandi greindist ungur. Ef sjúkdómurinn hefur komið fyrir hjá fleiri en einum nákomnum ættingja telst áhættan enn meiri og mælst er til að hefja eftirlit á fimmtugsaldri eða jafnvel fyrr eftir ráðleggingu læknis. Guðmundur benti á að karlar sem þekki til ættarsögu sinnar hafi skýran ávinning af því að ræða við heimilislækni meðan þeir eru við góða heilsu frekar en að bíða þar til einkenni koma fram. Þá sé hægt að ákveða hvort fylgjast skuli reglulega með blóðgildum eða hefja ítarlegri greiningu.
Karlmenn leita hjálpar of seint
Þrátt fyrir aukna þekkingu á sjúkdómnum leita margir karlar sér ekki aðstoðar fyrr en veikindi hafa þróast lengra en nauðsyn krefur. Guðmundur sagði að karlar eigi oft erfitt með að ræða um veikindi og að stór hluti þeirra sem leiti til heilbrigðisþjónustunnar fái hvatningu frá konum sínum sem taki oftar frumkvæðið að því að leita upplýsinga og ráðgjafar. Margir fari jafnvel árum saman án þess að hitta heimilislækni nema upp komi bráð vandamál. Slíkt geti haft alvarlegar afleiðingar fyrir karla sem eru komnir yfir sextugt eða hafa ættarsögu sjúkdómsins. Með því að láta ástandið þróast án þess leita læknis aukist líkur á að krabbameinið greinist á stigi þar sem það hefur dreift sér út fyrir kirtilinn og krefst erfiðari meðferðar.
Skimun getur minnkað hlutfall útbreiddra æxla
Í tölum frá Krabbameinsskrá Íslands sést að um fimmtungur allra sem greinast með blöðruhálskirtilskrabbamein er þegar kominn með útbreiddan sjúkdóm. Að mati Guðmundar er þetta ekki vegna þess að heilbrigðiskerfið sinni þeim ekki heldur vegna þess að stór hópur karla leiti ekki til læknis fyrr en sjúkdómurinn er orðinn langt kominn. Með samræmdum aðferðum til skimunar og markvissu eftirliti sé vel mögulegt að lækka þetta hlutfall á komandi árum. Áherslan felist ekki í því að skora alla karla í landsvísu skimun heldur að tryggja að þeir sem eru í áhættu fái ráðgjöf og reglubundið eftirlit. Með slíku eftirliti sé hægt að grípa sjúkdóminn á læknanlegu stigi og forða mörgum frá erfiðri og langvarandi meðferð.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.