Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu við Nönnu Gunnlaugsdóttur, þingmann Miðflokksins í síðdegisútvarpinu um kostnað tengdan innflytjendum og hælisleitendum, skort á sundurliðuðum gögnum og áhrif á þjónustu í heilbrigðis-, mennta- og réttarkerfi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Erfitt að fá fram raunverulegan kostnað
Samkvæmt því sem Nanna Gunnlaugsdóttir greindi frá er verulegur hluti útgjalda ríkisins vegna hælis og innflytjendamála óljós og illa skjalfestur. Hún sagði að stjórnvöld hefðu ekki lagt fram fullnægjandi sundurliðun á kostnaði í heilbrigðisþjónustu, menntakerfi, félagsþjónustu, lögreglu, fangelsismálum og húsnæðisúrræðum. Að hennar mati væri óeðlilegt að svo umfangsmikill málaflokkur væri ekki greindur með sama gagnsæi og aðrir stórir útgjaldaþættir ríkisins.
Þjónustuþörf ólík og álag á grunnkerfi mismikið
Nanna sagði að þjónustuþörf innflytjenda væri mjög breytileg og að sumir hópar reiddu sig mun meira á opinber úrræði en aðrir. Hún tók fram að í heilbrigðisþjónustu, sérstaklega bráðaþjónustu, kæmi fram aukið álag sem erfitt væri að meta þar sem kerfið greindi ekki á milli mismunandi hópa notenda. Þessi skortur á aðgreiningu gerði þinginu erfitt fyrir að meta raunveruleg áhrif innflytjendamála á fjármögnun og framboð þjónustu.
Áhrif á menntakerfi og félagsþjónustu
Í menntakerfinu benti Nanna á að aukin fjölgun barna með fjölbreyttan bakgrunn hefði í mörgum sveitarfélögum kallað á meiri stuðning og sérhæfð úrræði. Hún sagði að þessi þróun væri ekki endilega neikvæð en hún væri kostnaðarsöm og þyrfti að birtast skýrar í fjárlögum. Þá nefndi hún að félagsþjónusta, húsnæðisúrræði og stuðningur við nýja íbúa hefðu einnig aukist án þess að kostnaðurinn væri tilgreindur með nægum hætti.
Hælisleitendur skapa ófyrirséðan kostnað
Einn stærsti óvissuþátturinn laut að hælisleitendum. Nanna sagði að einstaklingar sem fengju synjun á vernd gætu dvalið hér í allt að tvö ár á kostnað ríkisins meðan málsmeðferð færi fram og að þjónusta til þeirra væri umfangsmikil og kostnaðarsöm. Hún nefndi að það hefði komið fyrir að fólk ynni svart, bryti af sér eða nýtti kerfið án þess að eiga raunhæfa möguleika á dvalarleyfi, sem skapaði álag og kostnað sem væri ósýnilegur í fjárlögum.
Skortur á upplýsingum torveldar stefnumótun
Nanna lagði áherslu á að ófullnægjandi gögn torvelduðu ábyrga stefnumótun í innflytjendamálum og að mikilvægt væri að fá heildstæða mynd af kostnaði til að meta hvaða úrræði væru raunhæf og sjálfbær. Hún taldi að með skýrari upplýsingum mætti bæði vernda þá sem þyrftu á þjónustu að halda og tryggja að opinberir fjármunir væru nýttir á skilvirkan hátt.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.