Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Fjölni Sæmundsson rannsóknarlögreglumann og formann Landssambands lögreglumanna í Síðdegisútvarpinu um skýrslutökur barna í kynferðisbrotamálum, verklag lögreglu þegar grunur vaknar um brot innan leikskóla og hvaða hópar barna standi frammi fyrir aukinni áhættu. Í umræðunni lagði Fjölnir áherslu á sérhæfð vinnubrögð við yfirheyrslur barna og mikilvægi þess að mál væru unnin af fagfólki sem hefði þjálfun í samskiptum við börn. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Barnahús og framkvæmd skýrslutöku
Fjölnir útskýrði að þegar grunur vaknaði um kynferðisbrot gegn barni færi skýrslutaka að jafnaði fram í Barnahúsi þar sem aðstæður væru hannaðar með þarfir barna í huga. Þar væri barn í sérútbúnu rými með sérfræðingi sem hefði þjálfun í að spyrja opinna og hlutlausa spurninga án og gætt væri að því að spurningarnar væru ekki leiðandi. Dómari stýrði yfirheyrslu úr aðliggjandi rými og rannsóknarlögreglumenn ásamt lögmönnum fylgdust með án þess að barn yrði fyrir beinu álagi frá mörgum aðilum í einu. Markmiðið væri að barn þyrfti aðeins að segja frá einu sinni svo framburður yrði síðar nýttur í dómsmeðferð og barn þyrfti ekki að mæta aftur til þess að gefa skýrslu.
Grunur innan leikskóla og viðbrögð kerfisins
Arnþrúður nefndi tiltekið mál þar sem starfsmaður leikskóla hafði verið undir grun um brot en hélt áfram störfum um tíma undir eftirliti. Fjölnir svaraði almennt um slík tilvik og sagði að ef raunverulegur grunur lægi fyrir um kynferðisbrot ætti viðkomandi ekki starfa áfram innan leikskóla. Hann benti á að oft gæti verið um annað eðli ábendinga að ræða svo sem hæfni eða samskiptavanda sem ekki jafngilti refsiverðu broti. Hann undirstrikaði að almennt væri gerð krafa um sakavottorð fyrir þá sem ynnu með börnum og að formlegur grunur um kynferðisbrot leiddi til tafarlausra viðbragða af hálfu lögreglu og barnaverndaryfirvalda.
Fræðsla og forvarnir í skólum mikilvægur þáttur
Í þættinum var einnig rætt um fræðsluverkefnið,rakkarnir í hverfinu sem hefur verið nýtt í skólum til að kenna börnum að þekkja mörk og segja frá ef eitthvað óeðlilegt gerist. Fjölnir sagði slíka fræðslu skipta miklu máli þar sem börn fengju orðaforða og skilning til að greina atburði sem þau ættu annars erfitt með að lýsa. Fræðsla gæti aukið líkur á að mál kæmu fyrr upp á yfirborðið og minnkað þann tíma sem brot gætu haldist falin.
Áhættuþættir og viðkvæmir hópar
Aðspurður sagði Fjölnir það erfitt að skilgreina ákveðinn hóp barna sem væru útsett fyrir að verða fórnarlömb en benti þó á að félagsleg einangrun, neysla á heimilum og skortur á stuðningi gætu aukið hættu. Ungmenni sem leituðu í hættulegan félagsskap eða væru án virks eftirlits fullorðinna stæðu frammi fyrir meiri áhættu. Hann nefndi einnig að börn með fötlun gætu verið berskjölduð þar sem þau ættu oft erfiðara með að tjá sig eða leita aðstoðar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.