Pétur Gunnlaugsson ræddi við Svein Rúnar Hauksson, lækni og stjórnarmann í samtökunum Ísland–Palestína í síðdegisútvarpinu um 21 liða friðartillögu Donalds Trump Bandaríkjaforseta fyrir Gaza. Sveinn Rúnar sagði að tillögurnar væru tímamót í stöðnun friðarumræðunnar og gætu lagt grunn að því að stöðva blóðbaðið og skapa raunhæfan ramma fyrir pólitíska lausn þótt ýmis lykilatriði vanti til að tryggja varanlegan frið.
Vopnahlé, lausn gíslanna og bann við innlimun
Í tillögunum er gert ráð fyrir tafarlausu vopnahléi til að stöðva átökin sem hafa kostað tugþúsundir mannslífa og lagt borgir og innviði í rúst. Þar er einnig kveðið á um að öllum gíslum verði sleppt sem sagðir eru 48 talsins og að Ísrael skipti á föngum við Palestínumenn, þar á meðal hundruðum sem afplánað hafa langar fangelsisdóma. Sveinn Rúnar lagði áherslu á að ákvæðið um að Ísrael megi hvorki innlima Gaza né svæði á Vesturbakkanum sé grundvallaratriði þar sem það geti rofið þá þróun sem undanfarin ár hafi grafið undan tveggja ríkja lausninni.
Skortur á ákvæðum um stjórnskipan og framtíð Gaza
Hann benti þó á að í tillögunum væri ekkert fjallað um hvernig stjórna eigi Gaza eftir að átökin stöðvast. Hlutverk Hamas og annarra palestínskra fylkinga eins og Fatah, PFLP og Islamic Jihad sé óljóst og það gæti torveldað að hrinda áætluninni í framkvæmd.
Mannúðarástandið knýr á um skjót viðbrögð
Í þættinum var fjallað ítarlega um hörmulegt ástand á Gaza eftir margra ára umsátur og loftárásir sem hafa lagt sjúkrahús, skóla, trúarbyggingar og íbúðarhverfi í rúst. Sveinn Rúnar sagði nauðsynlegt að stríðsátökunum linnti án tafar, að matvæli, lyf og önnur lífsnauðsynlegri aðstoð yrði hleypt inn og að byggja þyrfti upp innviði sem hrunið hafa ekki síst heilbrigðisþjónustu sem hafi lamast.
Óvissa um viðbrögð Ísraelsstjórnar
Þrátt fyrir að Benjamin Netanyahu forsætisráðherra Ísraels hafi samþykkt tillögurnar fyrir framan fjölmiðla í Washington benti Sveinn Rúnar á að mikil andstaða væri innan ríkisstjórnarinnar og meðal harðlínusinna í Ísrael. Óvíst sé hvort Ísrael muni fylgja áætluninni eftir í framkvæmd þar sem stefna stjórnvalda hafi hingað til staðið gegn sjálfstæði Palestínumanna.
Friðarhorfur og framtíðarsýn
Sveinn Rúnar sagði að þótt tillögurnar væru aðeins fyrsta skrefið gætu þær skapað grundvöll til frekari samninga sem tryggðu sjálfsákvörðunarrétt Palestínumanna og leiðina að tveggja ríkja lausn. Hann taldi jafnframt að til lengri tíma mætti vonast til að Palestínumenn og Ísraelar gætu lifað saman í einu sambandsríki með sameiginlegum hagsmunum á sviði viðskipta og samfélagslegra innviða.
Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.