Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing, í Síðdegisútvarpinu um hugmyndir vestrænna ríkja um að taka eignir rússneska Seðlabankans í Belgíu og nota þær til að greiða fyrir skaða af stríðinu í Úkraínu. Hann segir að slík ráðstöfun gæti talist ólögleg eignaupptaka og skapað fordæmi sem geti haft alvarlegar afleiðingar fyrir alþjóðaviðskipti og samskipti ríkja. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Varað við upptöku eigna – Brot á alþjóðalögum
Guðmundur útskýrir að hugmyndir hafi verið settar fram um að taka umtalsverðar fjárhæðir sem liggi á bankareikningum í Belgíu, þar sem rússneski seðlabankinn hafi haft eignir sem frystar voru í kjölfar innrásar Rússlands í Úkraínu. Í umræðunni sé gengið út frá að féð verði nýtt til að bæta Úkraínu upp tjón og til að kosta rekstur ríkisins. Hann segir að þetta sé réttlætt sem pólitísk aðgerð en að slíkt sé í raun sambærilegt við að ríki taki eignir annars ríkis án dóms og lagaheimildar. Að hans mati væri um að ræða brot á alþjóðalögum og alvarlegan hvata fyrir ríki utan Vesturlanda til að afneita trausti á Evrópusambandinu. Hann bendir á að fjármálaeftirlit og seðlabankafulltrúar í Evrópu hafi þegar varað við þessari leið og að þekktir seðlabankastjórar hafi lýst því yfir að áformið gæti lamað traust á alþjóðlegu bankakerfi.
Rússland gæti svarað með eignaupptöku vestrænna eigna
Í viðtalinu kemur fram að ef frystar innistæður rússneska ríkisins verði teknar yfir geti Rússar brugðist hart við. Guðmundur segir að þúsundir fyrirtækja og einstaklinga frá vestrænum ríkjum eigi eignir í Rússlandi og að rússnesk stjórnvöld gætu svarað með sambærilegri upptöku eða skattlagningu. Slíkar aðgerðir gætu snert fyrirtæki sem tengjast Evrópu og Norður-Ameríku og jafnvel fyrirtæki sem starfa á Íslandi. Guðmundur telur að þetta gæti leitt til þess að ríki hugi að því að færa fjármagn á milli landa til að forðast upptöku og að traust á eignarétt í alþjóðakerfinu rofni. Hann segir að það verði erfitt fyrir Evrópuríki að verja slíka ákvörðun ef hún verður framkvæmd, þar sem hún gæti hagnast öðrum ríkjum sem svara með öflugum mótaðgerðum.
Getur haft áhrif á stöðu Evrópu í framtíðarsamningum
Guðmundur segir að upptaka fjármuna væri ekki aðeins fjárhagslegt álitaefni heldur einnig pólitískt. Ríki sem hafa notað upptöku fjármuna sem mótvægisaðgerð gætu átt erfitt með að sitja við samningaborð síðar með trúverðugleika. Hann telur að slík ákvörðun gæti veikt Evrópu í viðræðum við Rússland, Bandaríkin og ríki í Asíu sem nú byggja upp nýjar samgönguleiðir og viðskiptasambönd. Þar með gæti Evrópa misst ítök í alþjóðasamstarfi sem skipti máli fyrir efnahagslega stöðu álfunnar í framtíðinni.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.