Pétur Gunnlaugsson ræddi við Björn Jón Bragason, sagnfræðing og lögfræðing, í síðdegisútvarpinu um hvernig efnahagsstefna vinstrihreyfinga hefði breyst á síðustu áratugum. Björn taldi að vinstrið hefði að mestu horfið frá hugmyndum um þjóðnýtingu atvinnulífsins og byltingarkenndar breytingar á efnahagskerfinu. Í staðinn hefði áherslan færst yfir á skattlagningu, velferðarkerfið og menningarpólitísk álitamál. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Þjóðnýting vék fyrir markaðsbúskap
Pétur vakti athygli á því að eldri vinstrihreyfingar hefðu byggt stefnu sína á stéttarbaráttu og hugmyndum um þjóðnýtingu framleiðslutækja. Hann spurði Björn Jón hvað hann teldi að hefði orðið til þess að þær áherslur hyrfu smám saman úr pólitískri umræðu.
Björn Jón rifjaði upp að bæði byltingarsinnaðir sósíalistar og jafnaðarmenn hefðu lengi litið þjóðnýtingu sem mikilvægt stjórntæki. Reynslan, meðal annars í Evrópu, hefði þó orðið til þess að margir jafnaðarmannaflokkar færðu stefnu sína nær markaðsbúskap og sættu sig við að markaðsöflin gegndu lykilhlutverki í atvinnulífinu.
Skattar og velferð urðu helstu stjórntækin
Pétur benti á að þótt margir vinstriflokkar töluðu síður um þjóðnýtingu í dag hefðu þeir áfram ríkar hugmyndir um hlutverk ríkisins í samfélaginu.
Björn Jón taldi að áherslan hefði færst yfir á skattlagningu og tekjujöfnun. Í stað þess að ríkið ætti fyrirtækin væri markmiðið frekar að afla aukinna skatttekna til að fjármagna öflugt velferðarkerfi. Hann varaði þó við einföldum skýringum á skattamálum og sagði áhrif skattlagningar ná bæði til fyrirtækja, starfsfólks og neytenda.
Menningarpólitík hefur tekið stærra hlutverk
Umræðan beindist einnig að því hvort efnahagsmálin hefðu vikið fyrir öðrum áherslum innan vinstrisins.
Björn Jón taldi svo vera og sagði menningarpólitísk málefni nú skipa mun stærri sess en áður. Að hans mati hefði umræða um sjálfsmynd, menningu og samfélagsgildi í mörgum tilvikum tekið við því hlutverki sem stéttabarátta og efnahagsmál gegndu áður í stefnumótun vinstrihreyfinga.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.