Aðgerð þar sem Bandaríski sjóherinn ásamt sérsveitarmönnum tóku yfir rússneskt olíuflutningaskip á alþjóðlegu hafsvæði á Norður-Atlantshafi, milli Íslands og Bretlands sé túlkuð sem stríðsyfirlýsing. Þetta kemur fram í fréttapistli Hauks Haukssonar fréttamanns Útvarps Sögu í Moskvu sem hlusta má á neðst í fréttinni. Haukur segir að aðgerðin geti haft mjög alvarlegar afleiðingar fyrir samskipti stórveldanna.
Skipið sigldi undir rússneskum fána
Í pistli Hauks kemur fram að um hafi verið að ræða olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum ríkisfána þegar bandarískar sérsveitir fóru um borð í skipið úr herþyrlu. Aðgerðin fór fram á alþjóðlegu hafsvæði þar sem skip njóta almennt siglingafrelsis samkvæmt alþjóðarétti nema skýr lagaheimild liggi fyrir. Óljóst er hvert skipinu verður siglt í kjölfarið og liggur ekki fyrir hvort stefnt sé með það til hafnar í Skotlandi, annars staðar í Evrópu eða til Íslands.
Aðgerð tengd skuggaflota Rússa
Samkvæmt Hauki tengist aðgerðin svokölluðum skuggaflota Rússa sem hefur verið notaður til að flytja olíu og aðrar auðlindir fram hjá refsiaðgerðum Vesturlanda. Rússnesk stjórnvöld hafa á síðustu misserum fært slík skip undir rússneskan fána en áður höfðu mörg þeirra verið skráð undir hentifánum í ríkjum á borð við Belís, Bermúda og Gana. Aðgerðin gegn Marinera er því sögð bein atlaga að þessum flutningsleiðum og hefur bæði pólitíska og efnahagslega þýðingu.
Rússnesk herskip send á svæðið
Haukur Hauksson greinir frá því í pistli sínum að rússnesk herskip og kafbátar hafi verið send í átt að Norður-Atlantshafi í kjölfar aðgerðarinnar. Þau hafi þó ekki náð til Marinera áður en bandarískar sveitir tryggðu yfirráð yfir skipinu. Þessi viðbrögð segir Haukur, marki hættulega stigmögnun og auka spennu á svæðinu.
Olíufarmur frá Venesúela á leið til Asíu
Í pistlinum kemur fram að Marinera hafi verið að flytja olíu frá Venesúela og að talið sé líklegt að flytja hafi átt farminn til Asíu, til Kína eða Indlands. Þar hefur eftirspurn eftir orku aukist í kjölfar hertra refsiaðgerða gagnvart Rússlandi. Málið tengist því einnig átökum um alþjóðlega orkumarkaði og áhrif refsiaðgerða á flutninga auðlinda.
Aðgerðin túlkuð sem stríðsaðgerð
Haukur bendir í pistli sínum á að aðgerðin, í augum rússneskra stjórnvalda, sé túlkuð sem aðgerð sem jafngildi stríðsyfirlýsingu. Þar vegi þungt að yfirráð hafi verið tekin yfir skipi sem sigli undir rússneskum ríkisfána á alþjóðlegu hafsvæði. Haukur segir að æðstu embættismenn utanríkisráðuneytisins í Rússlandi séu að störfum þrátt fyrir að jólahátíð rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar standi yfir og talið er að Pútín forseti Rússlands hafi verið upplýstur um málið strax.
Óvissa um framhaldið
Óljóst er hvernig málið mun þróast á næstu dögum og hvort aðgerðin muni leiða til frekari hernaðarlegra eða diplómatískra viðbragða. Samkvæmt pistli Hauks Haukssonar hefur spennustigið þó þegar hækkað verulega og atburðirnir færst nær Norður-Atlantshafi og þar með Íslandsströndum.
Haukur Hauksson talar frá Moskvu: