Arnþrúður Karlsdóttir og Guðmundur Franklín Jónsson ræddu í Heimsmálunum í dag um Grænland sem lykilatriði í utanríkisstefnu Bandaríkjanna þar sem stefnt sé að því að styrkja stöðu Grænlendinga, efla sjálfstæði þeirra og endurraða valdahlutföllum á norðurslóðum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Grænland í forgrunni bandarískrar stefnumótunar
Kom fram að Grænland væri orðið eitt mikilvægasta málið í stefnumótun Bandaríkjanna á norðurslóðum. Arnþrúður lýsti því að landfræðileg lega Grænlands, auðlindir og hernaðarlegt vægi gerðu Grænland að lykilþætti í endurmótun öryggis- og valdakerfis á norðurslóðum. Þá væri Grænland ekki lengur jaðarmál heldur miðlægt stefnumál þar sem Bandaríkin sæju tækifæri til að styðja við sjálfstæði Grænlendinga og tryggja stöðugleika á svæðinu.
Gagnrýni á Danmörku og nýlenduarf
Í umræðunni kom fram gagnrýni á Danmörku og hlutverk landsins gagnvart Grænlandi. Danir hafi um langan tíma þjóðnýtt Grænland efnahagslega án þess að Grænlendingar hefðu notið ávinningsins að fullu. Þar var sérstaklega nefnd nýting auðlinda í því sambandi, þar á meðal sjávarafurða sem færu í gegnum danska útflutningsleiðir og sköpuðu Danmörku verulegar tekjur.
Trump vill skapa Grænlendingum raunverulegar forsendur til sjálfstæðis
Þá var rætt um stefnu Donald Trump gagnvart Grænlandi sem snúist um að styðja Grænlendinga til sjálfstæðis og skapa þeim raunhæfar forsendur til að standa á eigin fótum. Áhersla væri lögð á uppbyggingu innviða, efnahagslegs sjálfstæðis og aukinnar stjórnsýslugetu. Markmiðið væri ekki að innlima Grænland heldur að tryggja að Grænlendingar gætu tekið eigin ákvarðanir án ytri þrýstings.
Afstaða Íslands gagnrýnd
Í viðtalinu kom einnig fram gagnrýni á íslensk stjórnvöld. Ísland hefði stutt dönsk sjónarmið í Grænlandsmálinu án nægilegrar umræðu eða samráðs við Alþingi. Slíkt væri alvarlegt þar sem Ísland ætti sjálft ríka hagsmuni á norðurslóðum og ætti fremur að sýna skilning á stöðu og sjálfstæðisbaráttu Grænlendinga. Óskiljanlegt væri í því ljósi að Ísland styddi áframhaldandi yfirráð Danmerkur yfir Grænlandi.
Grænland í aðalhlutverki í breyttu valdakerfi
Kom fram að þróunin í Grænlandsmálinu væri hluti af víðtækari endurskipulagningu alþjóðlegs valdakerfis. Með því að styðja sjálfstæði Grænlendinga væri jafnframt verið að veikja stöðu Danmerkur á norðurslóðum og styrkja áhrif Bandaríkjanna. Grænland væri þannig bæði táknrænt og raunverulegt í þeirri umbreytingu sem ætti sér stað í alþjóðamálum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.