Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Atla Lillendahl, framkvæmdastjóra sem búsettur var í 30 ár á Grænlandi í síðdegisútvarpinu í dag, um hvernig aukinn áhugi Bandaríkjanna á Grænlandi hafi gjörbreytt stöðu landsins á alþjóðavettvangi og styrkt sjálfstæðisbaráttu Grænlendinga. Að hans mati hefur breytt staða orðið til þess að grænlenskir stjórnmálamenn hafi öðlast aukið sjálfstraust, Danir hafi neyðst til að bregðast við kröfum Grænlendinga og umræðan um framtíð landsins tekið nýja stefnu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Bandaríkin hafa breytt stöðu Grænlands
Atli sagði að aukinn áhugi Bandaríkjanna hefði markað tímamót í sögu Grænlands. Eftir áratuga stöðu þar sem Grænlendingum hefði ítrekað verið sagt að landið gæti ekki staðið á eigin fótum upplifðu þeir nú að eitt öflugasta ríki heims liti á Grænland sem mikilvægan samstarfsaðila. Sú breyting hefði styrkt sjálfstraust bæði stjórnmálamanna og almennings og skapað nýjar forsendur fyrir umræðunni um sjálfstæði.
Hann sagði að yfirlýsingar Donalds Trump um Grænland hefðu vakið athygli heimsins á mikilvægi landsins og orðið til þess að Grænlendingar sæju betur eigið vægi. Þótt athygli alþjóðasamfélagsins hefði síðar beinst að öðrum átakasvæðum væru áhrifin enn sýnileg í grænlenskum stjórnmálum.
Danmörk stendur frammi fyrir breyttum veruleika
Að mati Atla hefur Danmörk aldrei haft sérstakan áhuga á að stuðla að sjálfstæði Grænlands. Hann sagði hins vegar að aukinn áhugi Bandaríkjanna hefði breytt stöðunni þannig að dönsk stjórnvöld væru farin að sýna meiri vilja til að koma til móts við kröfur Grænlendinga sem áður hefðu legið árum saman án niðurstöðu.
Hann nefndi meðal annars aukna umræðu um jafnari réttindi, betri kjör grænlenskra starfsmanna og aukna þátttöku Grænlands í alþjóðlegu samstarfi. Að hans mati væru þessar breytingar fyrst og fremst tilkomnar vegna þess að Danir gerðu sér grein fyrir að staða Grænlands hefði styrkst verulega.
Sjálfstæðisumræðan hefur tekið nýja stefnu
Atli sagði að sífellt fleiri stjórnmálaflokkar á Grænlandi vildu nú marka skýrari stefnu um sjálfstæði og skilgreina betur samskipti landsins við bæði Danmörku og Bandaríkin. Hann taldi að Grænlendingar upplifðu nú í auknum mæli að þeir hefðu raunhæfa möguleika á að byggja upp sjálfstætt ríki og nýta eigin auðlindir og alþjóðlega stöðu sér í hag.
Hann benti þó á að ýmsar áskoranir væru enn fyrir hendi. Skortur væri á sérhæfðu vinnuafli þar sem margir Grænlendingar sem færu til náms erlendis sneru ekki heim. Hann sagði það meðal annars skýrast af því að danskir ríkisborgarar hefðu lengi notið betri kjara og meiri stuðnings en Grænlendingar þegar ráðið væri í sambærileg störf. Einnig nefndi hann ýmis deilumál við Dani sem hefðu aukið óánægju og styrkt kröfur um aukið sjálfstæði.
Atli taldi að aukinn áhugi Bandaríkjanna hefði því ekki aðeins vakið athygli heimsins á Grænlandi heldur gjörbreytt stöðu landsins. Að hans mati hefði hann styrkt samningsstöðu Grænlendinga gagnvart Danmörku, aukið sjálfstraust þeirra og flýtt þeirri þróun að sjálfstæði landsins væri orðið raunhæfara markmið en áður.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.