Ástralía gerir tilkall til 42% Suðurskautslandsins en skortir viðveru og getu til að tryggja hagsmuni sína þar. Ástralski öryggissérfræðingurinn Elizabeth Buchanan varar við því að aukin samkeppni stórveldanna, hráefnaþörf og loftslagsbreytingar geti grafið undan því alþjóðlega fyrirkomulagi sem hefur haldið Suðurskautslandinu að mestu utan stórveldaátaka. Hún vill að öryggi heimskautasvæðanna verði sérstakur þriðji þáttur AUKUS-varnarsamstarfs Ástralíu, Bandaríkjanna og Bretlands. Þetta segir í umfjöllun Politico.
Buchanan, sem er sérfræðingur hjá Australian Strategic Policy Institute, telur áströlsk stjórnvöld hafa vanrækt langtímahagsmuni landsins á Suðurskautslandinu. Hún bendir á að hvorki varnaráætlun landsins né stefnumótandi endurskoðun varnarmála taki nægilegt tillit til ytri landsvæða Ástralíu.
Hún segir stöðuna viðkvæma vegna aukins áhuga Kína og Bandaríkjanna á heimskautasvæðunum.
Suðurskautslandið sé ekki lengur afskekkt svæði sem standi utan alþjóðlegra stjórnmála. Samkeppni um auðlindir og breytt öryggisumhverfi geti á næstu árum reynt verulega á Suðurskautssáttmálann sem hefur frá 1959 tryggt friðsamlega nýtingu álfunnar.
Um 30% ferskvatns heimsins innan kröfusvæðisins
Buchanan bendir sérstaklega á gríðarlegt auðlindagildi þess svæðis sem Ástralía gerir tilkall til.
Samkvæmt henni eru um 30% ferskvatns jarðar innan ástralska kröfusvæðisins. Hún telur að vatn geti orðið sífellt mikilvægari auðlind í alþjóðlegum öryggismálum og segir mögulegt að líta á ísinn sem gríðarlega vatnsnámu.
Ástralía gæti því tapað miklum framtíðarverðmætum ef landið gæti ekki staðið vörð um kröfu sína.
Hún telur hættuna af því að missa aðgang að auðlindum jafnvel mikilvægari en beina hernaðarógn. Kína eða Bandaríkin þurfi ekki Suðurskautslandið til að koma upp herstöðvum eða staðsetja eldflaugar nær Ástralíu enda séu fjölmargir aðrir staðir hentugri til þess.
Sáttmálinn veitir Ástralíu skjól
Suðurskautssáttmálinn hefur fryst deilur um yfirráð á álfunni og Buchanan segir hann í raun veita Ástralíu ódýra tryggingu fyrir gríðarstóru kröfusvæði sem landið hafi ekki sjálft burði til að verja.
Hún varar hins vegar við því að Ástralía þurfi að vera undirbúin ef sáttmálakerfið veikist eða brotnar niður.
Ástralska tilkallið er heldur ekki almennt viðurkennt. Bandaríkin hafna því og áskilja sér samkvæmt núverandi fyrirkomulagi rétt til að gera eigin kröfu til hluta eða jafnvel alls Suðurskautslandsins síðar.
Buchanan telur því rangt að líta eingöngu til Kína þegar rætt er um ríki sem gætu reynt á mörk sáttmálans.
Kína eykur umsvif sín á heimskautasvæðunum
Sérstakar áhyggjur beinast þó að hraðri uppbyggingu Kína.
Buchanan segir Kína ekki lengur líta á norður- og suðurskautið sem tvö aðskilin jaðarsvæði í stefnumótun sinni heldur skilgreina sig í auknum mæli sem stórveldi á heimskautasvæðunum.
Kínverjar hafa fjárfest í rannsóknum, leiðöngrum og tækni og stefna jafnframt að smíði kjarnorkuknúinna flutningaskipa. Slík skip gætu gjörbreytt aðgengi að afskekktum heimskautasvæðum þar sem þau væru mun síður háð hefðbundnum birgða- og eldsneytishöfnum.
Ástralía stendur á sama tíma frammi fyrir miklu hægari uppbyggingu. Áætlanir um endurnýjun ástralskra innviða á Suðurskautslandinu geta tekið 10 til 15 ár en Buchanan segir Kína, Indland og Rússland geta reist einingabyggðar stöðvar á aðeins 8 til 10 vikum.
Óttast nýtt kapphlaup um auðlindir
Donald Trump Bandaríkjaforseti hefur aukið umræðuna um framtíð heimskautasvæðanna með aukinni áherslu á norðurslóðir. Buchanan telur ekki útilokað að innan bandarískra stjórnvalda fari fram umræða um framtíð Bandaríkjanna innan Suðurskautssáttmálans.
Úrsögn stórveldis úr sáttmálakerfinu gæti haft verulegar afleiðingar enda eru námuvinnsla og hernaðarleg nýting Suðurskautslandsins takmörkuð samkvæmt núverandi fyrirkomulagi.
Buchanan telur að aukinn áhugi á hráefnum og tækni geti gert álfuna mun verðmætari. Þar sé ekki aðeins að finna hráefni heldur einnig gríðarstór köld landsvæði sem gætu orðið áhugaverð fyrir orkufrek gagnaver framtíðarinnar.
Vill sérstakt heimskautasamstarf innan AUKUS
Buchanan leggur til að AUKUS-varnarsamstarfið verði útvíkkað með sérstökum þriðja þætti um öryggi heimskautasvæðanna.
AUKUS byggist nú á samstarfi Ástralíu, Bandaríkjanna og Bretlands. Að hennar mati gætu ríkin nýtt samstarfið til að verja sameiginlega hagsmuni bæði á norður- og suðurskautssvæðunum.
Slíkt samstarf gæti jafnvel styrkt Suðurskautssáttmálann þrátt fyrir að Ástralía og Bandaríkin séu ósammála um landakröfur Ástrala.
Hún telur AUKUS jafnframt geta þvingað áströlsk stjórnvöld til langtímahugsunar í stað þess að fresta ákvörðunum um Suðurskautslandið.
Brottför frá Macquarie-eyju sögð varhugaverð
Buchanan gagnrýnir einnig ákvörðun um að flytja starfsfólk tímabundið frá Macquarie-eyju í Suðurhöfum.
Ástralía hefur haldið úti starfsemi þar í um 80 ár og á eyjunni eru meðal annars raforkumannvirki, gervihnattastöðvar og djúpsjávarhöfn.
Hún telur sérkennilegt að Ástralía leggi mikla áherslu á að koma í veg fyrir að Kína komi sér upp djúpsjávarhöfnum á Kyrrahafi en skilji sjálft eftir mikilvæga höfn án manna í Suðurhöfum.
Buchanan telur að Ástralía verði að breyta um stefnu áður en samkeppni stórveldanna á heimskautasvæðunum harðnar enn frekar. Að öðrum kosti gæti landið staðið frammi fyrir því að eiga formlega gríðarlega landakröfu á Suðurskautslandinu án þess að hafa raunverulega getu til að tryggja hana.