Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Atla Lilliendahl, framkvæmdastjóra í síðdegisútvarpinu í dag, um ferð Ursulu von der Leyen og Mette Frederiksen til Grænlands 6. og 7. sept.s.l. og viðbrögð Grænlendinga við henni. Atli, sem bjó á Grænlandi í áratugi og er nýkominn þaðan, segir ferðina hafa verið mislukkaða og haft truflandi áhrif á samningaviðræður Bandaríkjanna og Grænlands sem þá voru í raun lokið og Urslulu hefði mátt vera það ljóst. Bandarískir fjárfestar voru jafnframt komnir til Grænlands og eftir heimsóknina héldu menn að sér höndum þar til gengið yrði frá samningunum. Hann segir fólkið sem hann ræddi við hafa hlegið að heimsókn Ursulu og Mette þar sem samningurinn við Bandaríkjamenn hefði verið á lokametrunum en Ursula hafi boðið Grænlendingum stórfé á sama tíma. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Samningaviðræður við Bandaríkin þegar langt komnar
Atli varð mikið var við bandarísk umsvif þegar hann var á Grænlandi. Fjöldi Bandaríkjamanna var í Nuuk og menn frá verkfræðideild bandaríska hersins voru á ferð um Narsarsuaq og Suður-Grænland þar sem þeir mældu flugvelli, byggingar og aðra aðstöðu.
Þessi vinna hafði staðið yfir á meðan samningaviðræður Bandaríkjanna og Grænlands fóru fram. Jafnframt voru bandarískir fjárfestar komnir til landsins og undirbúningur ýmissa verkefna í gangi.
Atli sagði heimsókn Ursulu og Mette hafa komið inn í þetta ferli með truflandi hætti. Eftir ferðina hefðu menn haldið að sér höndum og beðið eftir að gengið yrði frá samningunum við Bandaríkin áður en lengra yrði haldið.
Loforðin vöktu hlátur
Ursula kom til Grænlands með Mette Frederiksen 6. og 7. september. Þar lofaði hún miklum fjárfestingum frá Evrópusambandinu og rætt var um nánari tengsl Grænlands við sambandið og þrýst á landsstjóra Grænlands að skrifa undir yfirlýsingu þess efnis að Grænlendingar vildu ganga í ESB. Því hefði hann neitað og sagt að Grænlendingar vildu ekki fara í ESB.
Atli sagði engan vafa hafa verið um afstöðu þeirra Grænlendinga sem hann ræddi við. Þeir vildu ekki ganga í Evrópusambandið þótt önnur mynd hefði að hans mati verið dregin upp í fjölmiðlum.
Hann sagði fólkið sem hann ræddi við hafa hlegið að ferðinni, einnig þá sem væru ekkert sérstaklega hrifnir af Trump. Grænlendingum hefði þótt sérkennilegt að sjá Ursulu koma með loforð um hundruð milljóna evra á sama tíma og þeir vissu að samningaviðræður við Bandaríkin væru þegar langt komnar.
Afdráttarlaust nei við ESB
Síðar í viðtalinu sagði Atli ferðina hafa verið algjörlega misheppnaða. Grænlendingar hefðu fengið tækifæri til að segja Ursulu og Mette opinskátt að aðild að Evrópusambandinu væri ekki á dagskrá.
Þegar farið var að kanna hvort þeir vildu fara inn í umsóknarferli hefði svarið verið afdráttarlaust. Atli lýsti afstöðunni þannig að Grænlendingar teldu sig ekkert eiga sameiginlegt með Evrópusambandinu.
Arnþrúður vakti athygli á því hversu lítið hefði verið fjallað um þessa hlið málsins á Íslandi. Atli sagði fréttaflutninginn fremur hafa lagt áherslu á gott samstarf Grænlands og Evrópusambandsins.
Bandaríkjamenn gátu gengið frá samningunum
Atli taldi afdráttarlausa afstöðu Grænlendinga til ESB hafa skýrt stöðuna gagnvart Bandaríkjunum. Bandarísk stjórnvöld hefðu þá fengið staðfestingu á að þau væru ekki að ganga gegn vilja Grænlendinga eða hindra landið í að ganga í Evrópusambandið.
Ferð Ursulu og Mette hefði því að hans mati ekki aðeins mistekist heldur einnig rutt úr vegi óvissu sem hafði áhrif á samningaviðræðurnar. Bandaríkjamenn gátu í kjölfarið haldið áfram að ganga frá samningunum við Grænland.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.