Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Atla Lilliendahl, framkvæmdastjóra í síðdegisútvarpinu, um þá uppbyggingu sem Bandaríkjamenn hafa þegar hafið á Grænlandi í tengslum við nýjan samning við Grænlendinga og Dani. Atli, sem er nýkominn frá Grænlandi, sagði menn frá verkfræðideild bandaríska hersins þegar hafa verið á ferð um landið við mælingar á flugvöllum, byggingum og annarri aðstöðu. Hann segir undirbúninginn hafa staðið yfir allan þann tíma sem samningaviðræðurnar fóru fram. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Verkfræðideild hersins þegar að störfum
Atli sagði mikið hafa verið um Bandaríkjamenn í Nuuk meðan hann dvaldi á Grænlandi. Þar hefðu meðal annars verið sendierindrekar bandarískra stjórnvalda en einnig fjöldi manna frá verkfræðideild bandaríska hersins.
Þeir hefðu farið um Narsarsuaq og Suður-Grænland með mælitæki og skoðað flugvelli, byggingar og aðra aðstöðu. Vinnan hefði því ekki hafist eftir að samkomulag náðist heldur farið fram samhliða viðræðunum.
Arnþrúður benti á að þetta sýndi að framkvæmdir og undirbúningur hefðu verið komnar mun lengra en sú mynd gaf til kynna að Grænlendingar vildu ekki ræða við Bandaríkjamenn.
Uppbyggingin þegar komin af stað
Síðar í viðtalinu vísaði Arnþrúður til frétta um að Bandaríkin hefðu hafið umfangsmikla hernaðaruppbyggingu á Grænlandi og spurði Atla hvort þeir væru þegar byrjaðir.
Atli staðfesti það og sagði verkfræðideildina vera á fullu. Að hans mati væri aðeins spurning um vikur þar til frekari upplýsingar um uppbygginguna og fyrirhuguð verkefni yrðu gerðar opinberar.
Þetta sýnir að samningurinn felur ekki aðeins í sér framtíðaráform heldur er undirbúningur þegar hafinn að þeirri bandarísku viðveru sem honum fylgir.
Meira svigrúm utan NATO
Atli sagði einnig mikilvægan mun vera á nýja samningnum og eldri samningum um bandaríska viðveru á Grænlandi. Í eldra fyrirkomulaginu hefðu réttindi Bandaríkjamanna verið mun meira bundin NATO.
Arnþrúður tók undir að gamla fyrirkomulagið hefði að verulegu leyti verið háð NATO.
Samkvæmt þeim upplýsingum sem Atli hafði fengið hefði nú verið losað um þessi tengsl. Bandaríkjamenn þyrftu því ekki með sama hætti að fara í gegnum NATO eða bíða eftir samþykki bandalagsins áður en þeir ráðast í aðgerðir samkvæmt samningnum.
Betri aðstaða til framtíðar
Atli taldi þetta veita Bandaríkjunum mun meira svigrúm á Grænlandi en áður. Uppbyggingin gæti því farið hraðar fram og ákvarðanir um bandaríska aðstöðu yrðu síður háðar sameiginlegum ferlum innan NATO.
Arnþrúður tengdi þetta einnig við stöðu Kanada og NORAD og benti á hversu stóran þátt Bandaríkin gegna nú þegar í loftvörnum Norður-Ameríku og þar með Kanada.
Nýi samningurinn styrkir þannig beina stöðu Bandaríkjanna á Grænlandi á sama tíma og verklegur undirbúningur að aukinni viðveru þeirra er þegar hafinn.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.