Júlíus Valsson skrifar:
Gyðingaandúð í Bretlandi og ríkjum Evrópusambandsins hefur verið mun meiri en áður þekktist allt frá árás Hamas á Ísrael 7. október 2023. Bresk stjórnvöld hafa aukið öryggisgæslu við samkunduhús og aðrar stofnanir gyðinga, en nýjustu tölur benda til þess að vandinn sé orðinn langvarandi og nái langt út fyrir Bretland.
Community Security Trust (CST), sem skráir gyðingaandúð í Bretlandi, taldi 3.700 atvik árið 2025, næstmesta fjölda frá upphafi skráningar. Fyrstu sex mánuði ársins 2026 voru atvikin 1.926, 21% fleiri en á sama tímabili árið áður. Mánaðarlegt meðaltal var þá um tvöfalt hærra en árið fyrir 7. október 2023.
Ástandið hefur einnig birst í alvarlegu ofbeldi. Árásin á Heaton Park-samkunduhúsið í Manchester á Yom Kippur árið 2025 kostaði tvo menn lífið og þrír særðust alvarlega. CST segir það hafa verið fyrstu banvænu hryðjuverkaárásina gegn gyðingum í Bretlandi frá því samtökin hófu skráningu árið 1984. Dave Rich, yfirmaður stefnumála hjá CST, skrifar í The Spectator að þá árás hafi þurft til að stjórnkerfið færi að taka vandann alvarlega.
Sama þróun innan ESB
Bretland er þó langt frá því að vera eitt um vandann. Mannréttindastofnun ESB, FRA, segir gyðingaandúð hafa aukist verulega í fjölmörgum aðildarríkjum eftir 7. október. Í Þýskalandi fjölgaði brotum sem lögregla rekur til gyðingaandúðar úr 2.641 árið 2022 í 6.236 árið 2024 og 6.548 árið 2025. Í Svíþjóð voru 312 atvik skráð árið 2024.
Tölur frjálsra félagasamtaka sýna enn meiri aukningu. RIAS í Þýskalandi skráði 8.725 atvik árið 2025, eða að meðaltali 24 á dag, sem er meira en þreföldun frá 2022. Um 68% atvikanna tengdust gyðingaandúð sem vísaði með einhverjum hætti til Ísraels.
Í Frakklandi skráði innanríkisráðuneytið 1.320 gyðingaandúðaratvik árið 2025. Þótt það væri 16% fækkun frá 2024 segir ráðuneytið fjöldann enn sögulega mikinn. Gyðingaandúðaratvik voru 53% allra skráðra atvika gegn trúarhópum í landinu það ár.
Ofbeldið er heldur ekki bundið við Bretland. Í mars 2026 sprakk sprengja við samkunduhús í Liège og í sömu viku var ráðist á samkunduhús í Rotterdam og skóla gyðinga í Amsterdam. Belgísk yfirvöld sögðu í september að sprengingin í Liège hefði verið svar við ákalli Írans um árásir á skotmörk gyðinga.
FRA hafði raunar varað við vandanum áður en árás Hamas átti sér stað. Í könnun meðal um 8.000 gyðinga í 13 ESB-ríkjum, þar sem um 96% gyðinga í ESB búa, sögðust 96% hafa orðið vör við gyðingaandúð á undangengnu ári og 76% sögðust að minnsta kosti stundum leyna því að þau væru gyðingar. Í könnun Eurobarometer í nóvember 2025 töldu 55% íbúa ESB gyðingaandúð vera vandamál í heimalandi sínu, en 50% árið 2018.
Hatrið kemur úr fleiri en einni átt
Framkvæmdastjórn ESB segir öfgahópa með ólíkan hugmyndafræðilegan bakgrunn nýta átökin í Mið-Austurlöndum til að kynda undir gyðingaandúð, bæði á netinu og utan þess. Árásir, hótanir og hatursorðræða hafi áhrif á öryggi gyðinga og möguleika þeirra til að lifa sýnilegu gyðinglegu lífi í Evrópu.
Þar liggur ef til vill alvarlegasta breytingin. Gyðingaandúð hefur brotist út úr lokuðum hópum nýnasista og annarra öfgamanna. Hún kemur nú úr ólíkum áttum, tengist bæði pólitískri öfgahyggju og átökunum um Ísrael og Palestínu og hefur í vaxandi mæli ratað inn í háskóla og samfélagsmiðla og þar með inn í daglegt líf fólks.
Evrópa, sem hét því eftir síðari heimsstyrjöldina að gyðingar skyldu aldrei aftur þurfa að óttast um öryggi sitt vegna uppruna síns eða trúar, stendur því frammi fyrir gömlu vandamáli í nýrri og óþægilega kunnuglegri mynd.
heimild:
The Spectator