
Með því að skipta hefðbundnu matarsalti út fyrir salt sem inniheldur meira kalíum væri hægt að koma í veg fyrir nærri 3 milljónir dauðsfalla á ári um allan heim. Þá gæti breytingin komið í veg fyrir rúmlega 10 milljónir nýrra tilfella hjarta- og æðasjúkdóma og langvinnra nýrnasjúkdóma árlega. Þetta eru niðurstöður nýrrar rannsóknar á vegum The George Institute for Global Health í Ástralíu, þar sem áhrif breyttrar saltnotkunar voru metin í 193 löndum. Euronews greinir frá.
Samkvæmt umfjöllun Euronews telja vísindamennirnir að breytingin gæti verið tiltölulega ódýr og áhrifarík leið til að draga úr háþrýstingi og sjúkdómum sem honum tengjast. Rannsóknin byggist á mati á mögulegum heilsufarslegum ávinningi en ekki mælingum á raunverulegri fækkun dauðsfalla.
Minna natríum og meira kalíum lækkar blóðþrýsting
Hefðbundið matarsalt samanstendur að mestu af natríumklóríði. Í kalíumbættu salti er hluta natríumklóríðsins skipt út fyrir kalíumklóríð, sem gerir kleift að minnka natríuminntöku og auka kalíuminntöku samtímis.
Bruce Neal, prófessor við The George Institute for Global Health, bendir á að of mikil neysla natríums og of lítil neysla kalíums séu þekktir áhættuþættir háþrýstings. Háþrýstingur auki síðan hættu á heilablóðfalli, hjartaáfalli og nýrnasjúkdómum.
Kalíumbætt salt líkist venjulegu matarsalti í útliti, bragði og notkun við matreiðslu. Það er þegar fáanlegt í sumum verslunum og á netinu.
Samkvæmt Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni, WHO, eru um 1,4 milljarðar manna á aldrinum 30–79 ára með háþrýsting eða um þriðjungur fólks í þeim aldurshópi. Hjarta- og æðasjúkdómar eru jafnframt ein helsta dánarorsök heimsins og ollu um 19,2 milljónum dauðsfalla árið 2023.
Breyting á saltnotkun heimila gæti bjargað 1,85 milljónum mannslífa
Vísindamennirnir skoðuðu mismunandi leiðir til að draga úr notkun hefðbundins salts, meðal annars á heimilum, í matvælaframleiðslu og á veitingastöðum.
Niðurstöðurnar benda til þess að ef heimili skiptu eingöngu yfir í kalíumbætt salt mætti koma í veg fyrir um 1,85 milljónir dauðsfalla og 6,19 milljónir nýrra tilfella hjarta-, æða- og nýrnasjúkdóma á ári.
Ef kalíumbætt salt yrði einnig tekið upp í matvælaframleiðslu og á veitingastöðum gæti sú breyting ein og sér komið í veg fyrir um 1,56 milljónir dauðsfalla og 5,46 milljónir sjúkdómstilfella árlega.
Í Evrópu og Norður-Ameríku kemur meira en 70% saltneyslu úr unnum matvælum og veitingastaðamat. Því telja vísindamennirnir nauðsynlegt að matvælaframleiðendur taki þátt í breytingunni eigi að ná sem mestum árangri.
Yfir milljón dauðsföll mætti fyrirbyggja í Kína
Ávinningurinn gæti orðið sérstaklega mikill í fjölmennum ríkjum þar sem hjarta- og æðasjúkdómar eru algengir.
Samkvæmt útreikningum vísindamannanna gæti full breyting yfir í kalíumbætt salt komið í veg fyrir um 1,08 milljónir dauðsfalla árlega í Kína og nærri 400.000 á Indlandi.
Í Bretlandi gæti sambærileg breyting komið í veg fyrir tæplega 13.000 dauðsföll og um 60.000 ný tilfelli hjarta-, æða- og nýrnasjúkdóma á ári.
Kalíumbætt salt hentar ekki öllum
Þótt niðurstöðurnar bendi til verulegs heilsufarslegs ávinnings vara vísindamennirnir við því að kalíumbætt salt henti ekki öllum.
Fólk með langt gengna nýrnasjúkdóma og einstaklingar sem taka tiltekin lyf sem hækka kalíumgildi í blóði geta verið í aukinni hættu á blóðkalíumhækkun. Of mikið kalíum í blóði getur meðal annars valdið hættulegum hjartsláttartruflunum.
Vivek Jha, nýrnalæknir og prófessor við The George Institute á Indlandi, segir hægt að draga úr þessari áhættu með fræðslu, skýrum merkingum á umbúðum og eftirliti heilbrigðisstarfsfólks.
Þeir sem eru með skerta nýrnastarfsemi eða taka lyf sem hafa áhrif á kalíumgildi ættu því að ráðfæra sig við heilbrigðisstarfsfólk áður en þeir skipta yfir í kalíumbætt salt.
Mikilvægt tækifæri í lýðheilsumálum
Vísindamennirnir viðurkenna þó að það yrði umfangsmikið verkefni að skipta út hefðbundnu matarsalti á heimsvísu. Meðal annars þyrfti að auka verulega framleiðslu kalíumklóríðs til að anna eftirspurn.
Þeir telja engu að síður að niðurstöðurnar sýni fram á mikilvægt tækifæri í lýðheilsumálum. Breyting á samsetningu salts gæti skilað verulegum ávinningi með minni tilkostnaði en margar lyfjameðferðir, auk þess sem jafnvel takmörkuð innleiðing gæti komið í veg fyrir fjölda dauðsfalla og alvarlegra sjúkdóma á hverju ári.
