Leiðtogar Danmerkur, Ítalíu og Póllands vilja að Evrópusambandið taki upp mun harðari stefnu gegn ólöglegum innflytjendum og viðurkenni neikvæð áhrif fólksflutninga á glæpatíðni og samheldni samfélaga. Í drögum að ályktun leiðtogaráðs ESB kemur fram að ólöglegir fólksflutningar valdi vaxandi áhyggjum meðal evrópsks almennings og að nauðsynlegt sé að tryggja fulla stjórn á komu fólks yfir ytri landamæri sambandsins. Þetta kemur fram í Politico.
Tillögurnar njóta stuðnings Giorgiu Meloni, forsætisráðherra Ítalíu, Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, og Donalds Tusk, forsætisráðherra Póllands. Ríkin þrjú vilja að Evrópusambandið grípi til víðtækari aðgerða til að takmarka ólöglega fólksflutninga og að aðildarríkin samræmi betur ákvarðanir sínar í innflytjendamálum.
Vilja að ESB viðurkenni áhrif fólksflutninga á glæpatíðni
Í drögunum sem Politico hefur undir höndum er sérstaklega fjallað um áhrif ólöglegra fólksflutninga á evrópsk samfélög og þær áhyggjur sem hafa komið fram meðal almennings. Þar segir að fólksflutningar séu áhyggjuefni fyrir marga Evrópubúa, reyni á samheldni samfélaga og hafi neikvæð áhrif á glæpatíðni.
Með þessu vilja ríkin þrjú að leiðtogar Evrópusambandsins taki skýrari afstöðu til þeirra vandamála sem þau tengja við ólöglega fólksflutninga. Áhersla er lögð á að stjórnvöld verði að bregðast við áhyggjum almennings og tryggja að innflytjendastefna sambandsins stuðli ekki að frekari ólöglegum komum fólks yfir landamærin.
Krefjast fullrar stjórnunar á ytri landamærum ESB
Í drögunum er einnig lögð áhersla á að aðildarríki Evrópusambandsins verði að hafa fulla stjórn á ólöglegum komum fólks yfir landamæri sín.
„Leiðtogaráðið undirstrikar enn fremur mikilvægi þess að tryggja fulla stjórn á ólöglegum komum, meðal annars með því að forðast aðgerðir sem gætu hvatt til ólöglegra fólksflutninga,“ segir í tillögunni.
Með þessu er kallað eftir því að aðildarríkin taki mið af því hvort ákvarðanir þeirra í innflytjendamálum geti orðið til þess að fleiri reyni að komast ólöglega inn á yfirráðasvæði Evrópusambandsins. Jafnframt vilja ríkin þrjú að sambandið geti brugðist með samræmdari hætti við aðstæðum þar sem mikill fjöldi innflytjenda kemur yfir ytri landamæri þess.
Ágreiningur við Spán vegna innflytjendakreppunnar í Ceuta
Meloni og Frederiksen óskuðu eftir sérstakri umræðu um innflytjendamál á leiðtogafundinum í Brussel eftir harðar deilur við Pedro Sánchez, forsætisráðherra Spánar, í júní. Samskipti ríkjanna hafa síðan versnað vegna innflytjendakreppunnar í Ceuta, spænskri borg á norðurströnd Afríku, þar sem mikill fjöldi fólks kom yfir landamærin frá Marokkó í sumar.
Kreppan hefur aukið þrýsting á spænsk stjórnvöld og vakið ágreining innan Evrópusambandsins um viðbrögð við umfangsmiklum fólksflutningum. Meloni hefur gagnrýnt stefnu Sánchez og bent á að ákvarðanir einstakra aðildarríkja geti haft áhrif langt út fyrir landamæri þeirra.
Ágreiningurinn hefur jafnframt aukist samhliða vaxandi fylgi hægriflokka víða innan Evrópusambandsins, þar sem innflytjendamál hafa orðið eitt helsta viðfangsefni stjórnmálaumræðunnar.
Spánn hyggst veita um milljón innflytjenda löglega dvalarstöðu
Annað stórt ágreiningsmál tengist áformum spænskra stjórnvalda um að veita um einni milljón innflytjenda löglega dvalarstöðu. Sánchez hefur lagt áherslu á að Spánn þurfi að geta mótað eigin stefnu í innflytjendamálum, en Meloni hefur gagnrýnt þá ákvörðun og áhrif hennar á önnur ríki sambandsins.
Í drögunum er því lagt til að framkvæmdastjórn ESB kanni möguleika á sérstöku samráðsferli milli aðildarríkjanna þegar einstök ríki hyggjast grípa til aðgerða sem kunna að hafa áhrif á önnur ríki sambandsins.
Jafnframt er tekið fram að slíkt samstarf verði að virða valdheimildir einstakra ríkja í innflytjendamálum. Með samráðinu yrði leitast við að tryggja að ákvarðanir eins ríkis um dvalarleyfi og stöðu innflytjenda hefðu ekki ófyrirséðar afleiðingar fyrir önnur aðildarríki.
Ákvæði um félagslegt húsnæði fjarlægt
Í fyrri útgáfu tillögunnar var einnig fjallað um áhrif innflytjenda á félagslegt húsnæði, en það ákvæði var fjarlægt áður en drögin voru lögð fram til umræðu.
Samkvæmt heimildum Politico var það gert vegna áhyggna af því að orðalagið gæti verið túlkað sem ögrun í garð Spánar og aukið enn frekar ágreininginn við ríkisstjórn Sánchez.
Þrátt fyrir breytinguna er áfram lögð áhersla á að ólöglegir fólksflutningar hafi áhrif á samfélög aðildarríkjanna og að nauðsynlegt sé að samræma betur viðbrögð þeirra.
Óvíst hvort öll aðildarríkin samþykki tillögurnar
Samkvæmt heimildum Politico er ólíklegt að tillögurnar í núverandi mynd hljóti einróma stuðning allra 27 leiðtoga Evrópusambandsins. Einn þeirra þriggja stjórnarerindreka sem miðillinn ræddi við sagði að breytingarnar hefðu verið lagðar fram til að færa orðalag niðurstöðu leiðtogafundarins nær þeirri pólitísku umræðu sem nú ætti sér stað í Evrópu.
Markmiðið væri jafnframt að skapa umræðu um hvort Evrópusambandið þyrfti að ganga lengra í aðgerðum gegn ólöglegum innflytjendum.
Danmörk, Ítalía og Pólland leggja áherslu á strangara landamæraeftirlit, aukna samræmingu milli aðildarríkja og að komið verði í veg fyrir að ákvarðanir einstakra ríkja hvetji til frekari ólöglegra fólksflutninga. Spánn hefur hins vegar fylgt annarri stefnu og vill halda svigrúmi til að ákveða sjálfur hvernig staða innflytjenda innan landsins er leyst.