Franski tæknifrumkvöðullinn Brivael Le Pogam hefur vakið mikla athygli með opnu ávarpi til bandarískra kjósenda þar sem hann notar stöðu Frakklands sem viðvörun gegn sífellt umfangsmeiri ríkisútgjöldum, skattlagningu og opinberum afskiptum. Hann lýsir Frakklandi sem dæmi um ríki þar sem loforð um aukna félagslega vernd hafi smám saman leitt til mikilla skulda, stöðnunar og vaxandi þrýstings á opinbera þjónustu. Zerohedge greinir frá.
Le Pogam er meðstofnandi gervigreindarfyrirtækisins Argil og hefur starfað í Silicon Valley. Ávarp hans beinist sérstaklega að Bandaríkjamönnum sem styðja hugmyndir um aukin ríkisafskipti og félagsleg útgjöld.
„Ég kem úr framtíð ykkar“
Le Pogam setur boðskap sinn fram með orðunum „Ég kem úr framtíð ykkar“ og bendir á að Frakkland hafi þegar innleitt mörg þeirra úrræða sem bandarískir vinstrisinnaðir stjórnmálamenn leggja áherslu á.
Hann nefnir meðal annars opinbert heilbrigðiskerfi, niðurgreidda menntun, umfangsmikið velferðarkerfi, sterk verkalýðsfélög, mikla reglusetningu og háa skattlagningu.
Opinber útgjöld í Frakklandi námu um 57,3% af landsframleiðslu árið 2025 samkvæmt umfjölluninni og ríkisskuldir eru sagðar stefna í 120% af landsframleiðslu árið 2027.
Le Pogam segir vandann vera þann að hvert einstakt útgjald eða nýtt kerfi geti virst sanngjarnt þegar það sé samþykkt en samanlögð áhrif áratuga af auknum ríkisútgjöldum verði allt önnur.
Skuldirnar þrengja að svigrúmi ríkisins
Staða franskra ríkisfjármála hefur orðið eitt stærsta pólitíska viðfangsefni landsins. Hærri vaxtakostnaður af ríkisskuldunum þýðir að stærri hluti skatttekna fer í vaxtagreiðslur og minna svigrúm verður til annarra útgjalda.
Marine Le Pen hefur lagt fram eigin fjárlagatillögur þar sem gert er ráð fyrir að halli ríkissjóðs verði lækkaður niður í 3,7% af landsframleiðslu á næsta ári og 2,2% fyrir árið 2032.
Tillögurnar byggjast meðal annars á niðurskurði útgjalda, minni greiðslum til Evrópusambandsins og minni kostnaði tengdum innflytjendamálum.
Le Pen hefur jafnframt varað við því að núverandi útgjaldaþróun geti á endanum leitt Frakkland í alvarlega skuldakreppu.
Opinber afskipti og hækkandi kostnaður
Í öðru ávarpi sínu dregur Le Pogam saman þróun verðlags í Bandaríkjunum og bendir á að vörur á mörkuðum þar sem samkeppni sé mikil, svo sem raftæki, hugbúnaður og fatnaður, hafi víða lækkað í verði eða batnað verulega.
Á sama tíma hafi kostnaður við háskólanám, heilbrigðisþjónustu, barnagæslu og húsnæði aukist mikið.
Hann rekur þá þróun meðal annars til opinberra styrkja, leyfiskerfa, skipulagsreglna og annarra afskipta ríkisins. Í húsnæðismálum nefnir hann sérstaklega skipulagsreglur, leyfisferla og langan afgreiðslutíma sem dragi úr framboði nýrra íbúða.
„Loforðið var vernd en niðurstaðan stöðnun“
Kjarni gagnrýni Le Pogam er að velferðarkerfið hafi verið byggt upp með góðum ásetningi en kostnaðurinn hafi safnast upp yfir áratugi.
Hann bendir meðal annars á að Frakkland hafi ekki skilað hallalausum fjárlögum frá árinu 1974 og að ríkisskuldirnar séu komnar yfir 3.300 milljarða evra. Hann lýsir jafnframt vandamálum í heilbrigðis- og menntakerfinu og segir ungt menntað fólk eiga sífellt erfiðara með að kaupa húsnæði.
Hann dregur niðurstöðu sína saman með því að loforðið hafi verið vernd en niðurstaðan orðið stöðnun.
Boðskapur hans til Bandaríkjamanna er að skoða reynslu Frakklands áður en ríkið taki að sér sífellt stærra hlutverk í efnahagslífinu og að ekki eigi að svara vandamálum sem skapist vegna opinberra afskipta með enn meiri ríkisafskiptum.