Júlíus Valsson skrifar:
Grísk stjórnvöld hafa sett nýjar öryggisreglur um flutning rafbíla og tengiltvinnbíla um borð í farþegaferjum. Samkvæmt reglunum mega slík ökutæki ekki fara um borð í grískar ferjur ef rafhlaðan er hlaðin meira en 40 prósent.
Reglurnar miða að því að draga úr eldhættu
Reglurnar taka til rafbíla, tengiltvinnbíla og annarra ökutækja sem nota svokallað „annars konar eldsneyti“, þar á meðal bíla sem ganga fyrir gasi. Markmiðið er að draga úr eldhættu um borð, enda geta eldar í rafhlöðum rafbíla verið erfiðir viðureignar í lokuðum rýmum skipa.
Ferjufélög á borð við Hellenic Seaways og Superfast Ferries vísa til fyrirmæla grískra siglingayfirvalda frá apríl 2024. Þar kemur fram að rafbílar og tengiltvinnbílar skuli ekki vera hlaðnir yfir 40 prósentum þegar þeir eru fluttir með farþegaferjum. Þá mega gasbílar ekki vera með tanka sem eru fylltir yfir 50 prósentum.
Takmörkun á hleðslustöðu bifreiða
Því er ekki um algert bann við rafbílum á grískum ferjum að ræða. Reglurnar þýða hins vegar að eigendur rafbíla þurfa að skipuleggja ferðir sínar sérstaklega og gæta þess að hleðslustaða bílsins sé innan tilskilinna marka áður en komið er að höfn. Sé bíllinn of mikið hlaðinn getur ferjufélag neitað að flytja hann.
Grísku reglurnar hafa vakið athygli víðar í Evrópu, enda ganga fá lönd jafn langt Í flestum öðrum ríkjum eru rafbílar almennt leyfðir á ferjum, þótt víða sé bannað að hlaða þá um borð og sérstakar reglur gildi um skemmda eða óökufæra bíla. Í Noregi hefur ferjufélagið Havila þó gengið lengra og bannað raf-, tvinn- og vetnisbíla í skipum sínum.
Hvað með Ísland?
Málið kann einnig að hafa þýðingu fyrir Ísland. Hér á landi eru rafbílar orðnir algengir og eru þeir fluttir með ferjum á borð við Herjólf, sem siglir milli lands og Vestmannaeyja, og Baldur, sem siglir yfir Breiðafjörð. Herjólfur er mikilvæg samgönguæð milli lands og Eyja, en Breiðafjarðarferjan Baldur siglir milli Stykkishólms og Brjánslækjar með viðkomu í Flatey.
Áhættan felst ekki í því að rafbílar séu almennt hættulegir í venjulegri notkun, heldur í því að ef alvarleg bilun, við árekstur eða ef rafhlaða ofhitnar getur eldur orðið mjög erfiður viðureignar. Slíkt getur verið sérstaklega viðkvæmt á ferjum þar sem bílar standa þétt á lokuðum eða hálflokuðum bílaþilförum, farþegar eru um borð og viðbragðsaðilar hafa þá mjög takmarkað svigrúm til að athafna sig.
Þetta á ekki síst við um siglingaleiðir á borð við leiðina til Vestmannaeyja og leiðina yfir Breiðafjörð, þar sem ferjur gegna lykilhlutverki í almenningssamgöngum og neyðarviðbrögð geta ráðist af veðri, sjólagi og fjarlægð frá landi. Eldur í rafbíl um borð í slíkri ferju gæti því skapað mun flóknari aðstæður en sambærilegur eldur á landi.
Þurfa stjórnvöld að endurmeta verklag?
Grísku reglurnar vekja því spurningar um hvort íslensk stjórnvöld og ferjufélög þurfi að endurmeta verklag vegna rafbíla um borð í farþegaferjum. Þar gæti komið til skoðunar hvort setja eigi skýrari reglur um hleðslustöðu rafbíla, bann við hleðslu um borð, sérstaka meðferð skemmdra rafbíla og aukinn slökkvi- og viðbragðsviðbúnað á bílaþilförum.
Niðurstaðan er sú að Grikkland hefur ekki bannað rafbíla á ferjum, en hefur sett notkun þeirra verulegar skorður af öryggisástæðum. Sú þróun gæti orðið fordæmi fyrir önnur lönd, þar á meðal Ísland, þar sem ferjusamgöngur eru hluti af daglegu lífi í mörgum byggðarlögum.