Framkvæmdastjórn ESB vinnur að sérstökum áætlunum sem eiga að marka skýra leið fyrir Svartfjallaland, Úkraínu, Moldóvu og Albaníu inn í Evrópusambandið. Í fyrsta sinn er til skoðunar að setja viðmiðunardagsetningar fyrir mikilvæg skref í aðildarviðræðum og veita ríkjunum skýrari fyrirheit um að þau fái inngöngu haldi þau áfram nauðsynlegum umbótum. Þetta kemur fram í frétt Politico.
Ríkin 4 eru talin standa fremst þeirra ríkja sem sækjast eftir aðild að ESB. Hingað til hefur verið óljóst hvenær þau gætu lokið viðræðum og fengið inngöngu en nýju áætlanirnar eiga að gera ferlið fyrirsjáanlegra.
2 háttsettir embættismenn framkvæmdastjórnarinnar sem vinna að tillögunum greindu Politico frá áformunum.
Setja á tímaramma fyrir aðildarviðræðurnar
Áætlanirnar eiga að tilgreina með skýrari hætti hvaða umbætur hvert ríki þarf að ráðast í og hvenær einstökum áföngum aðildarviðræðnanna gæti verið lokið.
Jafnframt eiga þær að fela í sér skyldur fyrir núverandi aðildarríki ESB, sem þurfa að samþykkja framgang umsóknarríkjanna.
Framkvæmdastjórn ESB staðfestir að áætlanirnar eigi að marka leiðina að lokum aðildarviðræðna og tilgreina forgangsmál, tímasetningar og þau verkefni sem ríkin þurfa að ljúka.
Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, boðaði fyrr í september sérstakan stuðning við þau umsóknarríki sem lengst væru komin.
Önnur umsóknarríki sitja eftir
Ekki stendur til að bjóða öllum umsóknarríkjum sambærilega áætlun.
Kosóvó, Norður-Makedónía og Bosnía og Hersegóvína eru talin skemmra á veg komin og fá því ekki slíka áætlun að svo stöddu.
Georgía, Tyrkland og Serbía verða heldur ekki með. Aðildarferli þeirra hafa stöðvast eða hægt verulega á vegna áhyggna innan ESB af þróun lýðræðis og réttarkerfis.
Vilja flýta aðildarferlinu
Áformin eru hluti af stærri breytingum sem ESB undirbýr vegna fyrirhugaðrar stækkunar sambandsins.
Innan ESB eru áhyggjur af því að aðildarferlið taki svo langan tíma að umsóknarríki missi trú á því eða verði berskjaldaðri fyrir þrýstingi frá öðrum stórveldum.
Því er einnig til skoðunar að veita ríkjunum stigvaxandi aðgang að efnahagslegum ávinningi og sameiginlegum verkefnum ESB eftir því sem þau ná lengra í umbótum sínum. Tillögur um það fyrirkomulag eiga að verða kynntar 6. október.
Óttast að ný ríki geti síðar beitt neitunarvaldi
Samhliða hraðari aðild vill framkvæmdastjórnin tryggja að ný aðildarríki geti ekki gengið til baka með skuldbindingar sínar eða stöðvað mikilvæg mál sambandsins eftir inngöngu.
Áhyggjurnar tengjast meðal annars reynslunni af Ungverjalandi, sem hefur beitt neitunarvaldi sínu í málum á borð við refsiaðgerðir gegn Rússlandi og stuðning við Úkraínu.
Til skoðunar eru því sérstök öryggisákvæði og aðlögunartímabil þar sem ný aðildarríki fengju ekki strax öll þau réttindi sem fylgja fullri aðild.
Framkvæmdastjórnin telur að hægt sé að gera slíkar breytingar að mestu innan núverandi sáttmála ESB.
Leiðtogar ESB ræða stækkunina í október
Leiðtogar aðildarríkjanna munu ræða hraða og fyrirkomulag næstu stækkunar á leiðtogafundi í Brussel sem hefst 15. október.
Framkvæmdastjórnin ætlar þar að óska eftir pólitískum stuðningi ríkjanna við að hraða aðildarferlinu. Samþykki allra núverandi aðildarríkja þarf áfram til þess að umsóknarríki geti komist í gegnum einstök skref ferlisins.
Von der Leyen heldur jafnframt til Vestur-Balkanskaga í vikunni og mun ræða við leiðtoga Svartfjallalands, Albaníu, Norður-Makedóníu og Kosóvó.