Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins kannar nú hvort hægt sé að beina hluta þeirra skatttekna sem aðildarríkin innheimta af alþjóðlegum stórfyrirtækjum beint í sameiginlegan sjóð sambandsins. Hugmyndin er liður í tilraunum til að tryggja nýjar tekjur fyrir næstu sjö ára fjárlög ESB, sem samkvæmt nýjustu tillögum nema 1.820 milljörðum evra. António Costa, forseti leiðtogaráðs Evrópusambandsins, þrýstir á ríkisstjórnir aðildarríkjanna að samþykkja nýja sameiginlega tekjustofna til að draga úr beinum framlögum ríkjanna til sambandsins. Politico greinir frá.
Samkvæmt upplýsingum fjögurra stjórnarerindreka sem rætt hafa við Politico er verið að skoða hvort nýta megi tekjur af alþjóðlegum samningi um lágmarksskatt á fjölþjóðleg fyrirtæki. Tillagan kemur fram eftir meira en árs viðræður um fjármögnun næstu langtímafjárlaga þar sem aðildarríkin hafa ekki náð samkomulagi um nýja skatta.
Fimm nýir skattar gætu skilað 65 milljörðum evra á ári
Framkvæmdastjórn ESB hefur lagt fram hugmyndir um fimm nýja sameiginlega tekjustofna sem hún áætlar að gætu skilað sambandinu um 65 milljörðum evra á ári.
Tillögurnar hafa hins vegar mætt andstöðu meðal aðildarríkjanna og hefur ekki tekist að ná samkomulagi um framkvæmd þeirra.
Ein umdeildasta tillagan er svokallaður CORE-skattur, sem felur í sér fasta skattgreiðslu frá fyrirtækjum með árlegar tekjur yfir 100 milljónum evra.
Skatturinn miðast við tekjur fyrirtækja fremur en hagnað þeirra og hefur sérstaklega mætt mikilli andstöðu í Þýskalandi.
Ágreiningurinn hefur orðið eitt helsta álitamálið í viðræðum um næstu langtímafjárlög Evrópusambandsins.
Macron vill nýta alþjóðlegan fyrirtækjaskatt
Emmanuel Macron Frakklandsforseti studdi á leiðtogafundi Evrópusambandsins í október hugmynd um að hluti tekna af alþjóðlegum lágmarksskatti á stórfyrirtæki rynni beint til ESB.
Samkvæmt stjórnarerindrekum sem Politico ræddi við er talið að sú leið gæti notið meiri stuðnings en CORE-skatturinn þar sem hún byggist á skattlagningu hagnaðar fremur en heildartekna fyrirtækja.
Pascal Saint-Amans, fyrrverandi embættismaður Efnahags- og framfarastofnunarinnar OECD og einn þeirra sem komu að mótun alþjóðlega skattasamkomulagsins, gagnrýnir CORE-skattinn.
„Tekjuskattur fyrirtækja snýst um að skattleggja fyrirtæki eftir arðsemi þeirra. CORE snýst ekki um það. CORE felur í sér að leggja gjald á fyrirtæki án tillits til arðsemi,“ sagði Saint-Amans.
Alþjóðlegur lágmarksskattur er 15%
Hugmyndin byggist á alþjóðlegu skattasamkomulagi sem náðist á vettvangi OECD árið 2021.
Samkvæmt því eiga stór fjölþjóðleg fyrirtæki með árlega veltu yfir 750 milljónum evra að sæta að lágmarki 15% fyrirtækjaskatti.
Markmið samkomulagsins er að koma í veg fyrir að ríki keppi sín á milli um að bjóða sífellt lægri fyrirtækjaskatta til að laða til sín alþjóðleg stórfyrirtæki.
Ef fyrirtæki greiðir lægri skatt en 15% í tilteknu ríki er gert ráð fyrir viðbótarskatti sem færir skattlagninguna upp að lágmarkinu.
Tekjurnar af þessum viðbótarskatti renna nú til ríkisstjórna einstakra ríkja.
Framkvæmdastjórn ESB kannar hins vegar hvort hluti þeirra gæti í framtíðinni runnið beint til sameiginlegra fjárlaga sambandsins.
Bandaríkin fengu undanþágu frá reglunum
Bandaríkin hafa fengið undanþágu frá tilteknum ákvæðum alþjóðlega skattasamkomulagsins eftir að bandarísk stjórnvöld innleiddu eigið skattkerfi sem talið var sambærilegt við reglur OECD.
Undanþágan hefur verið umdeild innan Evrópu þar sem bandarísk stórfyrirtæki gegna mikilvægu hlutverki á evrópskum mörkuðum.
Fyrirtæki á borð við Apple og Google hafa um árabil haft evrópskar höfuðstöðvar sínar á Írlandi, meðal annars vegna hagstæðs skattaumhverfis og einfaldara regluverks.
Alþjóðlega skattasamkomulaginu er ætlað að draga úr þeim hvata að fyrirtæki flytji starfsemi eða hagnað milli ríkja til að nýta sér lægri skattprósentur.
Írland og Holland gætu misst hluta skatttekna sinna
Ef Evrópusambandið ákveður að taka hluta viðbótarskattsins til eigin fjárlaga gæti það haft veruleg áhrif á ríki sem innheimta miklar tekjur af alþjóðlegum stórfyrirtækjum.
Þar eru sérstaklega nefnd Írland og Holland, sem hafa lengi boðið alþjóðlegum fyrirtækjum hagstætt skattaumhverfi.
Samkvæmt upplýsingum Bloomberg námu tekjur hollenska ríkisins af alþjóðlega lágmarksskattinum 449 milljónum evra árið 2026.
Hluti þeirra tekna gæti samkvæmt hugmyndinni runnið til Evrópusambandsins í stað hollenska ríkisins.
Pascal Saint-Amans telur að slík ráðstöfun geti verið réttlætanleg þar sem starfsemi fjölþjóðlegra fyrirtækja á Írlandi tengist í raun öllum innri markaði Evrópusambandsins.
Hann bendir á að fyrirtækin séu skráð og starfrækt á Írlandi en sinni þaðan viðskiptum á mörkuðum víðs vegar um Evrópu.
Costa vill samkomulag fyrir áramót
António Costa hefur lagt áherslu á að leiðtogar Evrópusambandsins nái samkomulagi um næstu langtímafjárlög fyrir lok ársins 2026.
Hann telur mikilvægt að ljúka viðræðunum áður en kosningar og pólitísk óvissa í stórum aðildarríkjum geri samningsgerðina enn erfiðari.
Á næsta ári verða meðal annars forsetakosningar í Frakklandi og þingkosningar í Póllandi og Ítalíu.
Óttast er að ríkisstjórnir þessara ríkja verði síður tilbúnar til málamiðlana þegar kosningabaráttan hefst af fullum krafti.
Þrátt fyrir þrýsting Costa hefur ekki tekist að ná samkomulagi um þá fimm nýju skatta sem framkvæmdastjórnin hefur lagt til.
Nýjar viðræður hefjast í næstu viku
Starfsfólk Costa og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins vinnur nú að frekari útfærslu hugmyndarinnar um að nýta tekjur af alþjóðlega lágmarksskattinum.
Áætlað er að hefja tvíhliða viðræður við ríkisstjórnir aðildarríkjanna í næstu viku til að kanna hversu mikinn stuðning tillagan gæti fengið.
Costa hyggst síðan leggja fram nýjar tillögur um fjárhæðir fjárlaganna og mögulega sameiginlega tekjustofna fyrir næsta leiðtogafund ESB, sem fram fer 26. og 27. nóvember.
Niðurstaða viðræðnanna mun ráða því hvort hluti þeirra skatttekna sem aðildarríkin innheimta nú af fjölþjóðlegum stórfyrirtækjum verði í framtíðinni nýttur til að fjármagna sameiginleg útgjöld Evrópusambandsins.