Leiðtogar aðildarríkja Evrópusambandsins ræða nú hvort virkja eigi sameiginlega varnarákvæði úr Lissabon-sáttmálanum frá 2009, svonefnda grein 42.7, í ljósi breyttrar stöðu öryggismála í Evrópu.
Breytt staða í alþjóðamálum
Greinin kveður á um að aðildarríki ESB skuli aðstoða hvert annað með öllum tiltækum ráðum ef eitt þeirra verður fyrir árás. Þrátt fyrir það hefur ákvæðið lítið verið í brennidepli fram til þessa.
Aukinn þrýstingur á að endurvekja ákvæðið tengist meðal annars þróun í samskiptum við Bandaríkin. Óvissa um stuðning Bandaríkjanna við Úkraínu, ásamt víðtækari áhyggjum af vilja landsins til að styðja bandamenn sína innan NATO, hefur ýtt undir umræðuna.
Danmörk hefur meðal annars lagt áherslu á að Evrópa þurfi að geta varið sig sjálf, þótt áfram sé stuðningur við NATO og hið svokallaða transatlantíska samstarf.
Ekki líklegt að öll ríki tækju þátt
Sérfræðingar benda á að þó grein 42.7 veiti pólitískan ramma fyrir sameiginleg viðbrögð, sé ólíklegt að allar 27 þjóðir sambandsins taki þátt í hernaðaraðgerðum ef til þeirra kæmi. Frekar sé líklegt að svokölluð „samstarfsbandalög viljugra ríkja“ myndu bera uppi slíkar aðgerðir, en ákvæðið gæti þó orðið grundvöllur fyrir slíkt samstarf.
Áhyggjur vegna öryggis í Miðausturlöndum
Umræðan hefur einnig verið knúin áfram af nýlegum atburðum á Kýpur þar sem drónaárásir hafa beinst að svæðinu, þar á meðal herstöð. Atvikin hafa vakið spurningar um viðbragðsgetu Evrópu í neyðarástandi.
Stjórnvöld á Kýpur hafa kallað eftir því að mótuð verði skýrari framkvæmdaráætlun um hvernig nýta megi sameiginlega getu ESB á sviði öryggis og varnarmála. Fyrirhugað er að halda æfingu í maí sem mun prófa ákvarðanatöku í krísuaðstæðum.
Takmörkuð bindandi áhrif
Sérfræðingar telja að mikilvægi ákvæðisins sé að aukast, ekki aðeins sem neyðarúrræði heldur sem hluti af víðtækari uppbyggingu á sameiginlegu öryggiskerfi Evrópu.
Þörf á aukinni getu
Sérstaklega er bent á veikleika í varnargetu Evrópu gagnvart drónum. Slík ógn er talin krefjast samræmdra aðgerða ríkja, allt frá upplýsingasöfnun til varna og viðbragða.