Flóttafólki fjölgar verulega á Krít þrátt fyrir aukið landamæraeftirlit ESB

Komum flóttafólks og farandfólks til grísku eyjunnar Krítar hefur fjölgað verulega á þessu ári þrátt fyrir aukið eftirlit evrópsku landamærastofnunarinnar Frontex. Um 24.000 manns komu til eyjunnar á fyrstu 10 mánuðum ársins, samanborið við um 17.000 allt árið 2025. Flestir leggja upp frá austurhluta Líbíu og sigla hundruð kílómetra yfir opið haf. Grísk yfirvöld glíma nú bæði við vaxandi álag á móttökukerfið og aukna andstöðu heimamanna við komu fólksins. Þetta kemur fram í umfjöllun Euronews.

Komum fjölgar um rúmlega 40%

Krít er orðin ein helsta komuleið farandfólks til Evrópu á sama tíma og óreglulegum fólksflutningum hefur fækkað á nokkrum öðrum leiðum inn í Evrópusambandið.

Á fyrstu 10 mánuðum ársins komu um 24.000 manns til eyjunnar, sem er rúmlega 41% meira en komu allt árið 2025.

Flestir bátarnir leggja af stað frá austurhluta Líbíu og stefna annaðhvort á Gavdos, litla eyju suður af Krít, eða suðurströnd Krítar sjálfrar.

Siglingaleiðin liggur yfir hundruð kílómetra af opnu hafi þar sem veðurskilyrði geta breyst hratt. Þrátt fyrir aukna gæslu á sjó, eftirlitsflugvélar og ómönnuð loftför hefur ekki tekist að stöðva straum fólksins.

Um 400 manns komu á 13 bátum á aðeins 48 klukkustundum

Við heimsókn fréttamanna Euronews á Krít kom upp atvik sem sýnir hættuna sem fylgir siglingunum.

Síðdegis 4. nóvember fannst maður einn síns liðs á eyjunni Chrissi, um 15 kílómetra undan suðurströnd Krítar.

Maðurinn greindi frá því að hann hefði verið á ferð með 60 öðrum einstaklingum. Upplýsingarnar urðu til þess að umfangsmikil leitar- og björgunaraðgerð var hafin á svæðinu. Landhelgisgæslumenn í Heraklion greindu Euronews jafnframt frá því að á aðeins 48 klukkustundum hefðu 13 bátar með samtals um 400 manns komið inn á þeirra ábyrgðarsvæði. Á sama tímabili fundust um 20 farandmenn látnir á svæðinu.

Atvikin undirstrika þá miklu hættu sem fylgir siglingum yfir Miðjarðarhafið, sérstaklega þegar fólk ferðast á yfirfullum bátum sem eru ekki hannaðir fyrir langar sjóferðir.

Frontex hefur sent varðskip, flugvélar og tugi starfsmanna

Grikkland er með umfangsmestu starfsemi Frontex meðal aðildarríkja Evrópusambandsins. Stofnunin styður grísk yfirvöld með búnaði, eftirliti og aðstoð við að flytja úr landi einstaklinga sem ekki hafa lagalega heimild til dvalar í sambandinu.

Á Krít og Gavdos einum saman starfa nú meira en 40 fulltrúar Frontex. Þar eru einnig 3 flugvélar, eitt ómannað loftfar og 6 varðskip sem aðstoða grísk yfirvöld. Gríska landhelgisgæslan fer með stjórn aðgerðanna en Frontex leggur til mannafla og tæknibúnað. Meðal varðskipanna er lettneska skipið Valpas, sem hefur sinnt eftirliti suður af Krít í um 18 mánuði.

Áhöfn skipsins telur 20 manns og stendur hver eftirlitsferð að jafnaði yfir í 72 klukkustundir.

Björgunaraðgerðir geta breyst í lífshættulegar aðstæður

Toms Ozers, skipstjóri á Valpas, lýsir því að björgun fólks úr yfirfullum bátum geti verið afar hættuleg. Hann rifjar upp björgunaraðgerð þar sem farþegar reyndu allir að standa upp samtímis þegar varðskipið nálgaðist. Við það missti báturinn stöðugleika og 2 einstaklingar féllu í sjóinn.

Atvikið átti sér stað að næturlagi en áhöfninni tókst að halda sjónar á fólkinu og kasta til þess björgunarbúnaði. Fyrst þurfti að tryggja öryggi annarra farþega áður en hægt var að nálgast einstaklingana í sjónum og bjarga þeim.

Ozers bendir einnig á að fólk leggi oft af stað þegar veður er gott, en lendi síðan í versnandi veðri áður en það nær landi. Við slíkar aðstæður geti björgun orðið sérstaklega erfið. Loannis Orphanos, yfirmaður 7. svæðisstjórnar grísku landhelgisgæslunnar, tekur undir þetta og bendir á að björgunarsvæðið sé gríðarlega víðfeðmt.

Margir farþeganna hafi litla eða enga reynslu af sjóferðum og sumir kunni ekki að synda. Þegar slæmt veður bætist við aukist hættan á manntjóni verulega.

Háþróaðir drónar fylgjast með bátum allan sólarhringinn

Frontex notar einnig háþróaða eftirlitsdróna til að fylgjast með siglingum á hafsvæðinu milli Líbíu og Krítar. Frá flugvellinum í Tympaki á Krít er meðal annars starfræktur Heron 1-dróni sem búinn er ratsjá, öflugum myndavélum og hitamyndavélum. Hann getur verið á lofti í meira en 20 klukkustundir samfleytt og fylgst með stórum hafsvæðum bæði að degi og nóttu.

Myndefni frá drónanum er sent í beinni útsendingu til stjórnstöðvar grísku landhelgisgæslunnar í Píreus og höfuðstöðva Frontex í Varsjá.

Evangelos Diamantis, yfirmaður eftirlitsmála hjá Frontex, útskýrir að snemmbær uppgötvun báta geti skipt sköpum við björgun fólks. Bátarnir sem smyglhringir nota séu oft illa sjófærir, yfirfullir og með bilaðar vélar. Engin trygging sé fyrir því að þeir komist alla leið til Evrópu og hættan á slysum aukist verulega þegar veður versnar.

Með því að finna bátana snemma aukist möguleikar björgunarsveita á að ná til fólksins áður en neyðarástand skapast.

Vaxandi andstaða heimamanna við móttöku fólksins

Þrátt fyrir aukið eftirlit hefur ekki dregið úr komum farandfólks til Krítar.

Þeir sem koma til eyjunnar eru fluttir beint í 4 tímabundnar móttökustöðvar þar sem strangt eftirlit er haft með starfseminni. Þar bíður fólkið þess að verða flutt áfram til meginlands Grikklands. Stöðugur straumur nýrra komumanna hefur aukið álag á móttökukerfið og jafnframt leitt til vaxandi andstöðu meðal íbúa og sveitarstjórnarmanna.

Heimamenn hafa mótmælt því að fólk dvelji áfram í nærsamfélögum þeirra og þrýstingur á stjórnvöld um að finna varanlegri lausnir hefur aukist. Krít stendur því frammi fyrir tvíþættum vanda. Annars vegar þarf að tryggja öryggi fólks sem kemur sjóleiðina frá Líbíu og hins vegar bregðast við áhyggjum heimamanna af fjölguninni.

Á sama tíma stendur Evrópusambandið frammi fyrir þeirri áskorun að efla landamæraeftirlit og takmarka óreglulega fólksflutninga án þess að draga úr skyldum sínum til að bjarga mannslífum á hafi úti.

Deila þessari frétt á samfélagsmiðla

Deila