Tamás Sulyok, forseti Ungverjalands og einn af síðustu háttsettu embættismönnum sem skipaðir voru á valdatíma Viktors Orbán, segist ekki ætla að láta undan kröfum nýrrar ríkisstjórnar Péters Magyar um að yfirgefa embætti sitt. Þetta kemur fram í frétt Politico.
Magyar vann afgerandi sigur í þingkosningum í apríl og hét því í kjölfarið að hreinsa út embættismenn sem tengdust stjórnkerfi Orbáns. Meðal þeirra sem hann hefur gagnrýnt harðast er Sulyok forseti, sem hann sakar um að hafa látið hjá líða að bregðast við valdníðslu, spillingu og veikingu lýðræðislegra stofnana á valdatíma fyrrverandi forsætisráðherrans.
Segir ríkisstjórnina stefna að samþjöppun valds
Í viðtali segir Sulyok að ríkisstjórn Magyar stefni að því að skipta út embættismönnum sem kosnir voru eða skipaðir á fyrra kjörtímabili og að slíkar aðgerðir grafi undan réttarríkinu.
„Enginn þingmeirihluti hefur umboð til að hunsa réttarríkið og evrópsk gildi,“ sagði forsetinn.
Hann hélt því jafnframt fram að flokkur Magyar, Tisza, stefndi að meiri samþjöppun valds á nokkrum mánuðum en Fidesz-flokkur Orbáns hefði gert á sextán árum. Að mati forsetans sé hlutverk hans nú að verja valdaskiptingu ríkisins og tryggja að breytingar fari fram innan ramma stjórnarskrárinnar.
Tisza-flokkurinn hafnar málflutningi forsetans
Forystumenn Tisza-flokksins segja hins vegar að forsetinn sé að reyna að endurskrifa eigin hlutverk í stjórnmálasögu landsins. Márton Hajdu, þingmaður flokksins, segir að embættismenn sem gegndu lykilhlutverkum á valdatíma Orbáns hafi brugðist því hlutverki sínu að veita aðhald.
„Þetta fólk hefði getað stöðvað hann eða að minnsta kosti dregið úr áhrifum hans. Þess í stað þjónaði það honum af fúsum og frjálsum vilja,“ sagði Hajdu.
Hann hafnaði jafnframt þeirri fullyrðingu að ný ríkisstjórn væri meiri ógn við lýðræðið en sextán ára stjórnartíð Orbáns.
Deilt um framtíð embættismanna Orbáns
Ríkisstjórn Magyar skoðar nú ýmsar leiðir til að losa um áhrif þeirra embættismanna sem skipaðir voru á valdatíma Orbáns. Þar á meðal eru forseti landsins, forseti stjórnlagadómstólsins og forseti hæstaréttar.
Vegna yfirburðameirihluta Tisza-flokksins á þingi hefur ríkisstjórnin jafnvel möguleika á að breyta stjórnarskránni ef hún telur það nauðsynlegt til að ná fram breytingum.
Leitar stuðnings erlendis
Sulyok hefur brugðist við með því að leita álits bæði stjórnlagadómstóls Ungverjalands og Feneyjanefndar Evrópuráðsins um lögmæti hugsanlegra aðgerða gegn sér. Forsetinn hefur lýst stöðunni sem stjórnarskrárlegri kreppu og varað við því að átökin geti skaðað orðspor Ungverjalands á alþjóðavettvangi.
„Stjórnarskrárkreppa er slæm fyrir landið. Hún skaðar ímynd þess og alþjóðlegt álit,“ sagði hann.
Vinsældir forsetans í sögulegu lágmarki
Þrátt fyrir að forsetinn berjist fyrir áframhaldandi setu í embætti sýna nýjar kannanir að meirihluti Ungverja vill sjá hann víkja. Samkvæmt könnun sem birt var í maí vilja um 64 prósent landsmanna að hann láti af embætti.
Magyar hefur nýtt sér þá óánægju í pólitískri sókn sinni og hvatt forsetann opinberlega til að stíga til hliðar.
„Hvernig geturðu, eftir svo mikla þögn, aðgerðarleysi og afneitun, verið sameiningartákn þjóðarinnar?“ spurði Magyar í einni af fyrstu ræðum sínum á þingi eftir kosningasigurinn.
Á meðan ríkisstjórnin reynir að afmá áhrif sextán ára valdatíðar Viktors Orbáns virðist ljóst að átökin um framtíð forsetaembættisins verða eitt fyrsta stóra prófraunarmál nýrrar stjórnar í Búdapest.