Frakkland stendur frammi fyrir alvarlegri fjármálakreppu á sama tíma og umfangsmikil mótmæli, óeirðir og vaxandi samfélagsleg óánægja setja ríkisstjórn landsins undir mikinn þrýsting. Ríkisskuldir Frakklands nema nú um 3.500 milljörðum evra og lántökukostnaður ríkisins hefur náð hæsta stigi frá árinu 2002. Michel Barnier, fyrrverandi forsætisráðherra Frakklands, varar við því að landið sé komið að mörkum fjármálakreppu og að stjórnvöld verði að bregðast við áður en staðan versnar enn frekar. Þetta segir í frétt Politico.
Frakkland er næststærsta hagkerfi Evrópusambandsins, en samspil mikilla ríkisskulda, þráláts fjárlagahalla og vaxandi samfélagslegrar ólgu hefur skapað aðstæður þar sem hver kreppan magnar upp áhrif hinnar. Í ítarlegri umfjöllun Politico um stöðu landsins er Frakklandi lýst sem nýja sjúka manninum í Evrópu.
Barnier varar við yfirvofandi fjármálakreppu
Michel Barnier, fyrrverandi forsætisráðherra, sagði í samtali við Politico að staða ríkisfjármála væri orðin svo alvarleg að stjórnvöld þyrftu að senda fjármálamörkuðum skýr skilaboð um að þau hygðust ná tökum á útgjöldum og skuldsetningu.
„Frakkland er á barmi fjármálakreppu. Við verðum að senda mörkuðunum skilaboð,“ sagði Barnier.
Fjárfestar hafa á undanförnum vikum í auknum mæli selt frönsk ríkisskuldabréf eða krafist hærri ávöxtunar fyrir að lána franska ríkinu peninga.
Á fimmtudag fór ávöxtunarkrafa tíu ára franskra ríkisskuldabréfa í 5,14%, sem er hæsta stig frá árinu 2002.
Á föstudag var munurinn á ávöxtunarkröfu franskra og þýskra tíu ára ríkisskuldabréfa kominn í 169 punkta.
Þessi munur er mikilvægur mælikvarði á áhættu fjárfesta þar sem þýsk ríkisskuldabréf eru almennt talin meðal öruggustu fjárfestinga á evrusvæðinu.
Ríkisskuldirnar nema 3.500 milljörðum evra
Franska ríkið hefur um árabil glímt við mikinn fjárlagahalla og sívaxandi skuldir.
Heildarskuldir ríkisins eru nú um 3.500 milljarðar evra og hefur ríkisstjórninni ekki tekist að draga nægilega úr útgjöldum, auka hagvöxt eða koma á þeim breytingum á lífeyriskerfinu sem nauðsynlegar eru til að tryggja sjálfbærni ríkisfjármála.
Ríkisstjórn Sébastiens Lecornu hefur lagt fram fjárlagafrumvarp fyrir árið 2027 sem gerir ráð fyrir 43 milljörðum evra í sparnaði.
Þrátt fyrir það er svigrúm stjórnvalda til frekari niðurskurðar afar takmarkað, sérstaklega vegna þeirra miklu mótmæla sem nú standa yfir í landinu.
Háttsettur ráðherra í frönsku ríkisstjórninni lýsti stöðunni með dramatískum hætti í samtali við Politico.
„Við erum með hnífinn við hálsinn og finnum blóðdropana renna niður hálsæðina,“ sagði ráðherrann.
Hann bætti við að ríkisstjórnin yrði að sýna að hún hefði hlustað á óánægju almennings, en að svigrúmið til aðgerða væri afar lítið vegna stöðunnar á fjármálamörkuðum.
Óeirðirnar auka enn á efnahagsvandann
Tvær síðustu helgar hafa hundruð þúsunda manna tekið þátt í mótmælum víðs vegar um Frakkland.
Fyrri helgina, 17. og 18. október, brutust út umfangsmiklar óeirðir þar sem verslanir voru rændar, byggingar skemmdar og átök urðu milli lögreglu og mótmælenda.
Yfirvöldum tókst að koma í veg fyrir sambærilegt umfang ofbeldis og skemmdarverka um síðustu helgi, en áframhaldandi mótmæli hafa aukið óvissu um efnahagslega og pólitíska framtíð landsins.
Talið er að beint tjón vegna óeirðanna nemi tugum milljóna evra, en stór hluti þess verður greiddur af tryggingafélögum.
Eric Lombard, fyrrverandi efnahags- og fjármálaráðherra Frakklands, segir ljóst að mótmælin hafi áhrif á fjármálamarkaði.
„Það er ljóst að mótmæli hafa áhrif á markaðina,“ sagði Lombard.
Ástandið hefur vakið minningar um mótmæli gulvestunga á árunum 2018 til 2020.
Samkvæmt tölum frönsku hagstofunnar drógu þau mótmæli úr landsframleiðslu Frakklands um 0,1%, en verslanir urðu fyrir tekjutapi sem nam um tveimur milljörðum evra.
Fyrrverandi forsætisráðherra Ítalíu varar Frakka við
Mario Monti, fyrrverandi forsætisráðherra Ítalíu, hefur varað við því að Frakkland geti staðið frammi fyrir sambærilegri skuldakreppu og Ítalía gekk í gegnum árið 2011.
Monti tók þá við stjórn Ítalíu af Silvio Berlusconi og þurfti að grípa til umfangsmikils niðurskurðar og breytinga á lífeyriskerfinu til að koma í veg fyrir fjármálahrun.
Hann segir að aðstæður geti breyst mjög hratt þegar fjárfestar missa traust á ríkisfjármálum.
„Hlutirnir geta gerst mjög hratt,“ sagði Monti.
Hann rifjaði upp að munurinn á ávöxtunarkröfu ítalskra og þýskra tíu ára ríkisskuldabréfa hefði á nokkrum mánuðum farið úr um 150 punktum í meira en 500 punkta.
Monti sagði að Frakkland hefði lengi notið sérstakrar stöðu innan Evrópusambandsins vegna efnahagslegs og pólitísks vægis síns.
Landið hefði jafnvel getað farið fram hjá fjármálareglum sambandsins án þess að sæta sambærilegum afleiðingum og smærri ríki.
Hann sagði að fáir hefðu hins vegar gert ráð fyrir að svo stórt og áhrifamikið ríki gæti sjálft orðið miðpunktur evrópskrar skuldakreppu.
Frakkar ekki undirbúnir fyrir skuldakreppu
Monti telur að eitt stærsta vandamál Frakklands sé að almenningur geri sér ekki nægilega grein fyrir þeirri hættu sem ríkisfjármálin standa frammi fyrir.
„Stærsta vandamálið er að almenningur hefur ekki nægar áhyggjur af þessari hættu,“ sagði hann.
Hann bætti við að Frakkland væri ekki andlega undirbúið fyrir að verða sjálft fyrir fjármálakreppu eða jafnvel verða upphafspunktur kreppu sem gæti breiðst út til annarra ríkja.
Evrópski seðlabankinn hefur heimildir til að kaupa ríkisskuldabréf á eftirmarkaði við ákveðnar aðstæður og gæti slíkt orðið mikilvægt úrræði ef skuldakreppa breiddist út um evrusvæðið.
Monti telur hins vegar að franskir kjósendur verði að gera sér grein fyrir að skuldakreppa í Frakklandi sé ekki lengur fjarlægur möguleiki.
Níu af hverjum tíu Frökkum svartsýnir á framtíðina
Efnahagsvandinn kemur fram á sama tíma og traust Frakka á framtíð landsins hefur veikst verulega.
Samkvæmt skoðanakönnun sem gerð var í september eru níu af hverjum tíu Frökkum svartsýnir á framtíðina og telja að börn þeirra muni búa við lakari lífskjör en þeir sjálfir.
Önnur rannsókn sem gerð var fyrr á árinu sýndi að aðeins um helmingur Frakka er stoltur af lýðræðiskerfi landsins.
Til samanburðar sögðust um tveir þriðju hlutar Þjóðverja stoltir af sínu lýðræðiskerfi og tæplega 70% Breta.
Þessar niðurstöður sýna hversu djúpstæð óánægjan er orðin í frönsku samfélagi og hversu mikið traust á stjórnmálum og framtíð landsins hefur veikst.
Le Pen og Mélenchon njóta saman stuðnings nær helmings kjósenda
Pólitísk óvissa hefur aukist samhliða versnandi stöðu ríkisfjármála.
Samkvæmt samantekt Politico á skoðanakönnunum fyrr í október mældist Marine Le Pen, leiðtogi Þjóðfylkingarinnar, með 34% fylgi fyrir forsetakosningarnar árið 2027.
Jean-Luc Mélenchon, leiðtogi vinstriflokksins La France Insoumise, mældist með 15% fylgi.
Samanlagt njóta þau því stuðnings nær helmings kjósenda, en bæði hafa lagt fram hugmyndir um umfangsmiklar breytingar á efnahagsstefnu landsins.
Bæði Le Pen og Mélenchon vilja lækka eftirlaunaaldur og auka útgjöld ríkisins um milljarða evra.
Slíkar hugmyndir hafa aukið áhyggjur fjárfesta af því hvernig Frakkland hyggst takast á við skuldir sínar og fjárlagahalla á næstu árum.
Edouard Philippe, frambjóðandi mið- og hægriflokka, hefur hins vegar lagt áherslu á aðhald í ríkisfjármálum og nauðsyn þess að taka erfiðar ákvarðanir til að koma efnahagslífinu á réttan kjöl.
Frakkland hefur misst trúverðugleika gagnvart samstarfsríkjunum
Frönsk stjórnvöld höfðu áður skuldbundið sig gagnvart Evrópusambandinu til að lækka fjárlagahallann niður í 3% af landsframleiðslu fyrir árið 2029.
Nú telja stjórnarerindrekar og hagfræðingar í Brussel, Washington og New York að ólíklegt sé að Frakkland nái því markmiði.
Charles de Courson, þingmaður og sérfræðingur í fjárlagamálum, sagði að Frakkland hefði misst allan trúverðugleika gagnvart evrópskum samstarfsríkjum sínum þegar kæmi að ríkisfjármálum.
„Við höfum misst allan trúverðugleika,“ sagði de Courson.
Eric Lombard, fyrrverandi fjármálaráðherra, tók undir að Frakkland hefði ekki staðið við þær skuldbindingar sem landið hafði tekið á sig.
„Við gáfum fyrir hönd frönsku þjóðarinnar loforð um að koma ríkisfjármálunum aftur á réttan kjöl, en við stóðum ekki við þau,“ sagði Lombard.
Hann bætti við að þessi vanefnd hefði sett Frakkland í veikari stöðu gagnvart samstarfsríkjum sínum og fjármálamörkuðum.
Frakkland fast í vítahring skulda og samfélagslegrar ólgu
Staða Frakklands einkennist nú af því að stjórnvöld þurfa að draga úr ríkisútgjöldum til að endurheimta traust fjárfesta, en standa jafnframt frammi fyrir mikilli andstöðu almennings við frekari niðurskurð.
Ef ríkisstjórnin ákveður að auka lántökur til að mæta kröfum mótmælenda gæti það leitt til enn meiri vaxtakostnaðar og aukinnar skuldsetningar.
Ef hún heldur hins vegar áfram með umfangsmikinn niðurskurð gæti það aukið samfélagslega óánægju og leitt til frekari mótmæla og óeirða.
Þeir stjórnmálamenn og sérfræðingar sem Politico ræddi við telja ekki að Frakkland sé á leið í sambærilegt greiðsluþrot og Grikkland upplifði í skuldakreppunni.
Hins vegar telja þeir að landið geti staðið frammi fyrir alvarlegri fjármálakreppu á borð við þá sem Ítalía gekk í gegnum árið 2011.
Með forsetakosningar fram undan, ríkisskuldir upp á 3.500 milljarða evra og hæsta lántökukostnað í meira en tvo áratugi stendur franska ríkisstjórnin því frammi fyrir því verkefni að endurheimta traust fjármálamarkaða án þess að auka enn frekar þá samfélagslegu ólgu sem hefur þegar lamað hluta landsins.