Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Leif Árnason, fyrrverandi flugstjóra og Valgerði Snæland Jónsdóttur, fyrrverandi skólastjóra, sérkennslufræðing og löggiltan náms- og starfsráðgjafa, í Fréttum vikunnar á Útvarpi Sögu um umfangsmikil mótmæli og óeirðir í Frakklandi. Leifur vakti athygli á þeim mun sem væri á friðsamlegum mótmælum og skipulögðum skemmdarverkum og spurði hverjir stæðu að baki ofbeldinu, hvaðan fjármagnið kæmi og hvort stjórnvöld hefðu misst tengslin við almenning. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hverjir standa að baki óeirðunum?
Leifur benti á að friðsamleg mótmæli væru eitt en eyðilegging verslana, bygginga og annarra verðmæta allt annað. Hann spurði hvernig mótmæli sem hæfust með kröfugöngum og mótmælaskiltum gætu þróast yfir í umfangsmikil skemmdarverk.
Sérstaka athygli vakti hann á undirbúningi óeirða og nefndi frásagnir af brettum með glerflöskum sem hefðu verið komið fyrir á götum Parísar áður en átök brutust út. Hann rifjaði einnig upp sambærilegar frásagnir frá Minneapolis í Bandaríkjunum þar sem tígulsteinum hefði verið komið fyrir á götum áður en óeirðir hófust.
Þessar aðstæður vektu spurningar um hvort einhverjir aðilar skipulegðu ofbeldið og sæju þátttakendum fyrir þeim hlutum sem notaðir væru við skemmdarverk. Leifur nefndi stjórnmálahreyfingar, alþjóðleg samtök og erlend ríki sem mögulega áhrifavalda og lagði áherslu á að rannsaka þyrfti hvaðan fjármagn til slíkra aðgerða kæmi.
Stjórnvöld hafi fjarlægst almenning
Leifur lýsti því hvernig samfélagsbreytingar í Evrópu hefðu orðið svo hraðar með gríðarlegum fólksflutningum að stjórnvöld réðu illa við afleiðingarnar. Vaxandi framfærslukostnaður, dýrt nám, erfiðleikar við að finna atvinnu og skortur á viðráðanlegu húsnæði hefðu skapað mikla óánægju, sérstaklega meðal yngra fólks.
Þegar almenningur missti traust á stjórnvöldum gæti óánægjan safnast upp þar til hún brytist út í mótmælum.
Hann nefndi Emmanuel Macron Frakklandsforseta og óvinsældir hans sem dæmi um þá fjarlægð sem gæti myndast milli stjórnmálamanna og almennings.
Róttækir hópar og skemmdarverk
Leifur nefndi róttæka vinstrihópa, anarkista og svokallaða black bloc-hópa í tengslum við ofbeldisfull mótmæli og eignaspjöll. Hann lýsti því hvernig yngra fólk gæti einnig blandast í mótmælin án þess að hafa skýra hugmynd um upphaflegar kröfur þeirra.
Þegar átök hæfust milli mótmælenda og lögreglu gæti ástandið stigmagnast hratt. Skemmdarverk leiddu til harðari viðbragða lögreglu sem aftur gætu aukið spennuna.
Leifur nefndi einnig fréttir af skemmdum á menningarverðmætum og sögulegum byggingum og gagnrýndi sérstaklega eyðileggingu sem ætti sér stað í skjóli mótmæla.
Óánægjan nær út fyrir Frakkland
Sambærileg samfélagsleg spenna hefur komið fram víðar í Evrópu og nefndi Leifur meðal annars Belgíu, Holland og Ítalíu. Hann lýsti því hvernig erfið húsnæðisstaða, atvinnuóöryggi og óánægja með stjórnvöld gætu skapað svipaðar aðstæður í fleiri löndum.
Arnþrúður vakti athygli á mótmælum verkalýðshreyfinga og stjórnmálahópa sem hefðu brugðist við niðurskurði og breytingum á félagslegum réttindum.
Leifur benti jafnframt á að mikil fólksfjölgun vegna innflytjenda og álag á húsnæðismarkað gætu aukið spennu í samfélögum þar sem almenningur ætti þegar erfitt með að tryggja sér atvinnu og húsnæði.
Menningarverðmæti og traust á stjórnvöldum
Valgerður vakti athygli á eyðileggingu sögulegra bygginga og menningarminja í Frakklandi og spurði hverjir hefðu hag af því að ráðast gegn verðmætum sem þjóðin hefði byggt upp á löngum tíma. Hún velti fyrir sér hvort þeir sem stæðu að skemmdarverkunum hefðu sjálfir alist upp við þessi menningarverðmæti eða hvort aðrir hópar ættu þar hlut að máli.
Leifur lagði áherslu á að nauðsynlegt væri að greina á milli réttmætrar óánægju almennings og þeirra sem nýttu mótmæli til ofbeldis og eyðileggingar.
Óeirðirnar endurspegluðu djúpstæðan vanda í samskiptum stjórnvalda og almennings, þar sem aukið vantraust og ótti um framtíðina gætu skapað jarðveg fyrir sífellt harðari átök.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.